40%. Tylu respondentów — operatorów sił specjalnych z 12 krajów — przechodziło przez rozwód w badaniu Global SOF Foundation z lat 2020–2021. To trzynastokrotnie więcej niż w pozostałych formacjach wojskowych. W Polsce oficjalnych danych nie ma. Za to psycholodzy pracujący z rodzinami wojskowymi mówią wprost: odkąd żołnierze wyjeżdżają na misje, liczba rozpadów rośnie.
15 maja — w Dniu Rodziny Wojskowej — Silent Heroes patrzy na służbę w Wojskach Specjalnych nie przez pryzmat operatora, ale przez pryzmat wojskowych rodzin.
„Zostają w domu” — codzienność z tajemnicą
Gdy operator wyjeżdża na misję, wielotygodniowe ćwiczenia lub szkolenie za granicą — rodzina nie jedzie razem z nim. Zostaje z pytaniami bez odpowiedzi, z dziećmi, które pytają, kiedy tata wróci, i z informacją, że dokładna data powrotu jest — jak zwykle — niejawna.
Specyfika służby w Wojskach Specjalnych odróżnia ją od wojska konwencjonalnego. Operatorzy trenują intensywniej, wyjeżdżają częściej i na dłużej. Nie mogą mówić, dokąd, kiedy ani w jakim celu. Gdy wracają — nie zawsze mogą opowiedzieć, co przeżyli. Ta asymetria informacji, powtarzana przez lata, jest jednym z głównych wyzwań rodzin żołnierzy WS.
Co mówią liczby
Wojskowe Biuro Badań Społecznych zbadało w 2010 roku wpływ misji PKW Irak i Afganistan na relacje rodzinne żołnierzy. Wyniki ostrożne, ale wymowne: 12% żołnierzy oceniło rozpady związków jako zjawisko częste po powrocie z misji, kolejne 52% — jako sporadyczne. 13% przyznało, że miało trudności z powrotem do relacji sprzed wyjazdu. I najważniejsze zastrzeżenie metodyczne: żadna polska instytucja wojskowa nie gromadzi oficjalnych statystyk rozwodów żołnierzy.
Globalnie obraz jest bardziej wyraźny. Badanie SOF for Life 2020/2021 przeprowadzone przez Global SOF Foundation na próbie 477 operatorów ze wszystkich komponentów US SOF oraz formacji z 11 krajów partnerskich wykazało, że 40% respondentów przechodziło rozwód. Dla porównania: w pozostałych formacjach czynnej służby wskaźnik ten wynosił ok. 3%.
Rozpadają się te małżeństwa, które jeszcze przed wyjazdem nie funkcjonowały dobrze.
— Marzena Kościelniak, psycholog wojskowy
Prof. Stanisław Ilnicki z Kliniki Psychiatrii i Stresu Bojowego WP podkreśla drugą stronę tej statystyki: „Przeważająca większość rodzin nieźle sobie radzi z rozłąką”. Misja bywa testem — który związek przechodzi, jeśli ma solidne fundamenty. I który obnaża słabości, jeśli ich wcześniej nie przepracowano.
Powrót, który nie jest powrotem
Psycholodzy pracujący z rodzinami wojskowymi wskazują na zjawisko rzadko opisywane publicznie: powrót z misji bywa trudniejszy niż samo rozstanie. Przez tygodnie lub miesiące rodzina wypracowała własne rytmy, podziały obowiązków, sposoby decydowania. Powracający operator wchodzi w układ, który sprawnie działał bez niego — i oboje muszą na nowo wypracować wspólny język.
W służbie w WS dochodzi dodatkowy czynnik: operator często nie może powiedzieć, co przeżył. Rodzina widzi, że coś się zmieniło. Nie wie, co. To milczenie — wynikające z przepisów, nie z obojętności — potrafi być źródłem napięć trudniejszych do przepracowania niż samo rozstanie.
Program Wsparcia Rodzin Wojskowych 2026
Od 1 stycznia 2026 roku działa pilotażowy Program Wsparcia Rodzin Wojskowych, wprowadzony Decyzją nr 181 ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza z 16 grudnia 2025 roku. To pierwsza systemowa inicjatywa skierowana do rodzin żołnierzy i pracowników MON.
- Dostęp do wojskowych obiektów sportowych dla rodzin żołnierzy i pracowników resortu
- Zniżki w ośrodkach AMW Rewita — wojskowych ośrodkach wypoczynkowych
- Bezpłatny wstęp do muzeów nadzorowanych przez MON
- Półkolonie i warsztaty dla dzieci żołnierzy podczas ferii i wakacji
- Projekt „Witaj w rodzinie wojskowej” — symboliczne przyjęcie noworodków rodzin mundurowych
Beneficjentami są żołnierze zawodowi, żołnierze WOT i rezerwy czynnej oraz pracownicy MON — wraz z małżonkami i dziećmi do 18. roku życia (lub 25., jeśli się uczą). Ewaluacja pilotażu zaplanowana jest na IV kwartał 2026 roku. Równolegle w Sejmie procedowany jest projekt ustawy o Karcie Rodzin Mundurowych, która objęłaby ok. 1,27 mln beneficjentów.
Co to znaczy dla kandydata do WS
Rekrutacja do Wojsk Specjalnych weryfikuje sprawność fizyczną, odporność psychiczną, inteligencję. Nie weryfikuje gotowości rodzinnej — bo to nie jest zadanie selektorów. To zadanie kandydata.
Doświadczeni operatorzy wskazują: wiek i ustabilizowana sytuacja życiowa to atuty, nie przeszkody. Kandydat ok. 28–32 lat, który ma za sobą poważny związek i podjął świadomą decyzję o służbie razem z partnerką — radzi sobie lepiej niż dwudziestolatek, który nie przemyślał co ta służba za sobą pociągnie dla tych, których zostawi w domu.
Rodzina nie jest ciężarem operatora. Psycholodzy wojskowi i weterani mówią to samo: rodzina, która rozumie służbę, staje się częścią systemu wsparcia — nie czynnikiem ryzyka.
Źródła
- Global SOF Foundation, SOF for Life 2020/2021 Survey Results, gsof.org [T2]
- Wojskowe Biuro Badań Społecznych (WBBS), badanie 2010, Kloczkowski / Kiciński — za: WP.pl, „Misje wojskowe — czas próby dla rodzin polskich żołnierzy” [T3]
- Decyzja nr 181/MON Ministra Obrony Narodowej z 16.12.2025 r. — pilotażowy Program Wsparcia Rodzin Wojskowych; za: portal-mundurowy.pl + wcrbydgoszcz.wp.mil.pl [T1+T3]
- Prof. Stanisław Ilnicki, Marzena Kościelniak — cytaty za: WP.pl „Misje wojskowe — czas próby dla rodzin polskich żołnierzy” [T3]
Powiązane wpisy
- Rodzina a służba w Wojskach Specjalnych — perspektywa operatora (2020)
- AGAT CHALLENGE 2026 — fundacja wspierająca rodziny poległych i poszkodowanych
- Fundacja Wspieram Cicho i Skutecznie
Foto: Michał Szlaga, Cisi i skuteczni
