4 czerwca rusza BALTOPS 2026 — największe ćwiczenie morskie NATO na Bałtyku. Wśród zaplanowanych epizodów jest jeden szczególnie „nasz”: operatorzy JW Formoza mają naprowadzać precyzyjne uderzenia lotnicze i morskie. Płetwonurkowie bojowi w roli, którą kojarzymy raczej z lądem.
To zapowiedź z 27 maja 2026 roku — ćwiczenie dopiero się zaczyna, więc mówimy o planie. Ale rola, w jakiej ma wystąpić Formoza, wcale nie jest dla tej jednostki nowa.
Czym jest BALTOPS 2026
BALTOPS (Baltic Operations) to największe morskie ćwiczenie NATO na Bałtyku, organizowane od 1972 roku; Polska bierze w nim udział od 1993. Tegoroczna, 55. edycja potrwa od 4 do 19 czerwca 2026 i zgromadzi kilkanaście państw NATO. Całością dowodzi 6. Flota US Navy wspólnie z natowskim STRIKFORNATO (Oeiras w Portugalii). Polską Marynarkę Wojenną mają reprezentować m.in. fregata ORP Gen. T. Kościuszko, korweta ORP Kaszub, okręt transportowo-minowy ORP Lublin i trałowce — a także komponent Wojsk Specjalnych.
Rola Formozy — naprowadzanie
Według zapowiedzi operatorzy JW Formoza mają naprowadzać precyzyjne uderzenia lotnicze i morskie oraz wskazywać cele dla bezzałogowych jednostek nawodnych i bezzałogowców MQ-9 Reaper. W praktyce to terminal control: żołnierz z wysuniętej pozycji naprowadza środek rażenia na cel i odpowiada za to, by trafił właściwy obiekt.
Warto doprecyzować jedno: uderzeniowe MQ-9 Reaper (uzbrojone w pociski Hellfire) to maszyny amerykańskie. Polskie MQ-9A są nieuzbrojone i służą wyłącznie do rozpoznania. Rola Formozy to wskazanie i kontrola celu, a nie samo wykonanie uderzenia.
Formoza i JTAC — nie od dziś
Naprowadzanie ognia kojarzy się głównie z GROM-em i jednostkami lądowymi, ale u Formozy to nie nowość: już w 2012 roku pojawiały się zdjęcia jej operatorów podczas szkolenia JTAC, autorstwa wojskowego Combat Camera (MON). Na zdjęciach widać charakterystyczny zestaw — laserowy lokalizator celów i radiostację plecakową.
Formoza ma też świeże doświadczenie morskie: podczas BALTOPS 25 (2025) jej operatorzy wspólnie z amerykańskimi Navy SEALs przeprowadzili abordaż okrętu USS Mount Whitney — z użyciem szybkich łodzi i śmigłowców.
Morska twarz JTAC
Naprowadzanie z brzegu, łodzi czy małego zespołu rozpoznawczego to morski wariant tej samej specjalności, którą szerzej opisaliśmy w osobnym wpisie o JTAC w polskich Wojskach Specjalnych. Środowisko jest inne — fale, ograniczona platforma, cele nawodne — ale istota ta sama: precyzyjne wskazanie celu i kontrola uderzenia, z pełną odpowiedzialnością za bezpieczeństwo własnych sił.
Rekrutacja, selekcja, DZSW — kompletny przewodnik w ebooku „FORMOZA — Droga do Jednostki”. Pobierz ebook →
Co dalej
BALTOPS 2026 startuje 4 czerwca i potrwa do 19 czerwca (finał w Kilonii). Jeśli zapowiadany epizod dojdzie do skutku, będzie kolejnym dowodem, że naprowadzanie precyzyjnych uderzeń to dziś zdolność rozsiana po całym komponencie Wojsk Specjalnych — także w jego morskiej części.
Źródła
- Marynarka Wojenna / DORSZ — „Rusza BALTOPS 2026″ (27.05.2026)
- COM CAM / MON — galeria „JTAC – Joint Terminal Attack Controller” (Formoza, ok. 2012)
- sof-mag.pl — „BALTOPS 25 […] z udziałem Wojsk Specjalnych” (2025)
- formoza.wp.mil.pl — JW Formoza
