5 lipca 2026 r. na krakowskim Powiślu, przy Pomniku Czynu Zbrojnego Żołnierzy Polski Walczącej, odbyły się uroczystości w związku z 82. rocznicą akcji specjalnej „Koppe” – współorganizowane przez krakowski oddział Instytutu Pamięci Narodowej. Kilka dni przed właściwą rocznicą, przypadającą 11 lipca, hołd uczestnikom akcji oddali także żołnierze Jednostki Wojskowej Komandosów z Lublińca – jednostki, która dziś z dumą kontynuuje tradycje batalionu „Parasol”.
Czym była akcja „Koppe”
11 lipca 1944 r. grupa żołnierzy harcerskiego batalionu Armii Krajowej „Parasol” oraz Kedywu Okręgu Kraków AK podjęła próbę likwidacji Wilhelma Koppego – SS-Obergruppenführera, Wyższego Dowódcy SS i Policji w Generalnym Gubernatorstwie i jednego z głównych organizatorów niemieckiego terroru wobec polskiej ludności. Koppe został skazany na śmierć wyrokiem Kierownictwa Polski Podziemnej.
Zamach przeprowadzono w Krakowie, u zbiegu ul. Powiśle i pl. Kossaka. Grupą bojową „Parasola” dowodził por. Stanisław Leopold „Rafał”. Mimo brawurowego ataku samochód Koppego zdołał wymknąć się z zasadzki – Niemiec uszedł z życiem, choć zginęli towarzyszący mu Niemcy. Sam Koppe nigdy nie poniósł odpowiedzialności za swoje zbrodnie; zmarł w 1975 r. w Republice Federalnej Niemiec.
Most tradycji: od „Parasola” i Kedywu do dzisiejszych komandosów
To, że przy krakowskim pomniku co roku stają żołnierze Wojsk Specjalnych, nie jest przypadkiem. Współczesne polskie jednostki specjalne wprost dziedziczą tradycje formacji, które przeprowadziły akcję „Koppe”.
Jednostka Wojskowa Komandosów z Lublińca kultywuje tradycje batalionu „Parasol” – dziedzictwo to nosi w niej Zespół Bojowy C, którego odznaka pamiątkowa przedstawia znak „Parasola” na krzyżu harcerskim. Z kolei Jednostka Wojskowa NIL nosi imię gen. bryg. Augusta Emila Fieldorfa „Nila” i dziedziczy tradycje Kedywu Komendy Głównej AK.
I tu klamra się domyka: batalion „Parasol” był oddziałem dyspozycyjnym właśnie Kedywu KG AK – pionu dywersji, który gen. Fieldorf stworzył i którym jako pierwszy dowodził. Dwie dzisiejsze jednostki Wojsk Specjalnych – JWK i NIL – spotykają się więc w tej samej rodzinie Armii Krajowej, z której wyrosła akcja „Koppe”.
Materiał IPN: „Archiwalna środa” o akcji „Koppe”
Materiał: IPN Kraków.
W 82. rocznicę akcji przypominamy o żołnierzach „Parasola” i Kedywu, którzy z narażeniem życia próbowali dosięgnąć jednego z największych zbrodniarzy okupowanej Polski. Cześć Ich Pamięci!