Jeśli dziś mówimy „JWK”, „NIL” i „Formoza”, to dlatego, że 1 października 2011 roku trzy jednostki polskich Wojsk Specjalnych przyjęły nazwy, których używamy do tej pory. Wszystkie trzy jednego dnia, wszystkie trzy podległe ówczesnemu Dowództwu Wojsk Specjalnych. Mija piętnaście lat.
Lubliniec: z pułku w jednostkę
1. Pułk Specjalny Komandosów z Lublińca został przekształcony w Jednostkę Wojskową Komandosów. Przydomek „Komandosów” jednostka nosiła już wcześniej — nadała go Decyzja Nr 188/MON z 23 listopada 1995 roku. Zmieniło się to, co przed nim: zamiast pułku pojawiła się jednostka wojskowa.
Strona jednostki podaje przy tym dwie daty, które łatwo wziąć za sprzeczne. W rysie historycznym czytamy, że proces przekształcania zakończono 30 września 2011 roku. Kilka akapitów dalej, w części poświęconej 1. Pułkowi Specjalnemu, pada zdanie: 1 października 2011 roku oddział „rozpoczął wykonywanie zadań jako Jednostka Wojskowa Komandosów”. To nie są dwie wersje, tylko dwie strony tej samej granicy — koniec procesu i pierwszy dzień pracy pod nową nazwą.
Kraków: koniec nazwy, której nikt nie wymawiał
Druga zmiana dotyczyła jednostki, która od 2008 roku nosiła nazwę Jednostka Wsparcia Dowodzenia i Zabezpieczenia Wojsk Specjalnych. Skrót JWDiZWS nie przyjął się z powodów, które słychać przy pierwszej próbie przeczytania go na głos.
Od 1 października 2011 roku jest to Jednostka Wojskowa NIL imienia gen. bryg. Augusta Emila Fieldorfa „Nila” — twórcy i pierwszego dowódcy Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej.
Warto rozróżnić dwie rocznice tej samej jednostki, bo łatwo je pomylić. Nazwa ma piętnaście lat — liczymy od 2011 roku. Dziedzictwo tradycji Kedywu jest o rok starsze: przejęła je Decyzja Nr 173/MON z 12 maja 2010 roku. O tym, jak jednostka obchodzi dziś swoje święto i skąd wziął się jej patron, pisaliśmy osobno.
Gdynia: przezwisko zostaje nazwą
Trzecia zmiana objęła płetwonurków bojowych. Morska Jednostka Działań Specjalnych — nazwa przyjęta w październiku 2007 roku, przy przejściu z Marynarki Wojennej do Wojsk Specjalnych — została przeformowana w Jednostkę Wojskową Formoza.
To najciekawszy przypadek z całej trójki, bo „Formoza” nie była wymyślona w 2011 roku. Tak mówiło się o jednostce od dawna, a decyzja z 1 października tylko podniosła potoczny przydomek do rangi nazwy urzędowej. Sama jednostka jest dużo starsza — jako samodzielna struktura istnieje od 13 listopada 1975 roku.
Co naprawdę się zmieniło
Gdyby chodziło wyłącznie o szyldy, data nie byłaby warta zapamiętania. Zmiana nazw szła jednak w parze z przeformowaniem — w przypadku jednostki krakowskiej wprost odnotowanym jako przejście na nowy etat.
Rok 2011 był dla całego komponentu rokiem porządkowania. Wojska Specjalne istniały jako osobny rodzaj Sił Zbrojnych dopiero od 2007 roku i wciąż układały swoją strukturę: która jednostka co robi, komu podlega i jak się nazywa.
Trzy miesiące wcześniej: piąta jednostka
Październikowe przemianowania nie były jedynym wydarzeniem tamtego roku. Oficjalny termin sformowania Jednostki Wojskowej AGAT wyznaczono na 30 czerwca 2011 roku, a 1 lipca jednostka rozpoczęła funkcjonowanie w strukturach Wojsk Specjalnych. Sformowano ją w oparciu o zasoby etatowe rozformowanego Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach. Była to piąta jednostka specjalna komponentu — po GROM-ie, JWK, NIL-u i Formozie.
Licząc razem: w ciągu czterech miesięcy 2011 roku powstała jedna nowa jednostka, a trzy inne zaczęły pracować pod nazwami, których używają do dziś.
Jednostka Wojskowa Komandosów — od nazwy do naboru
Zmiana nazwy w 2011 roku była końcem przeformowania, nie kosmetyką. JWK — Cisi i skuteczni. Przewodnik kandydata pokazuje dzisiejszą jednostkę od środka: zadania, strukturę i pełną ścieżkę rekrutacji do Lublińca.
Kup teraz = prosto do kasy, dostęp od razu po opłaceniu. 30 dni na zwrot.
Powiązane wpisy
Najczęstsze pytania
Które jednostki zmieniły nazwy 1 października 2011 roku?
Trzy: 1. Pułk Specjalny Komandosów stał się Jednostką Wojskową Komandosów, Jednostka Wsparcia Dowodzenia i Zabezpieczenia Wojsk Specjalnych — Jednostką Wojskową NIL, a Morska Jednostka Działań Specjalnych — Jednostką Wojskową Formoza.
Dlaczego przy JWK pojawiają się dwie daty?
Bo obie pochodzą z tej samej strony jednostki i opisują dwa różne momenty. 30 września 2011 roku zakończono proces przekształcania 1. Pułku Specjalnego, a 1 października oddział rozpoczął wykonywanie zadań jako Jednostka Wojskowa Komandosów.
Czy Formoza nazywała się tak przed 2011 rokiem?
Potocznie tak — nazwa funkcjonowała w obiegu na długo wcześniej. Urzędowo jednostka nosiła od października 2007 roku nazwę Morska Jednostka Działań Specjalnych, a „Formoza” stała się nazwą oficjalną dopiero 1 października 2011 roku.
Czy JW AGAT też powstała 1 października?
Nie. Oficjalny termin sformowania JW AGAT to 30 czerwca 2011 roku, a od 1 lipca jednostka rozpoczęła funkcjonowanie w strukturach Wojsk Specjalnych. Była piątą jednostką specjalną komponentu.
Źródła
- jwk.wp.mil.pl, zakładka „Tożsamość” — rys historyczny: rozpoczęcie przekształcania 1. Pułku Specjalnego w 2011 roku i zakończenie procesu 30 września 2011; w części o 1. Pułku Specjalnym (1993–2011) zdanie, że 1 października 2011 roku oddział rozpoczął wykonywanie zadań jako Jednostka Wojskowa Komandosów; Decyzja Nr 188/MON z 23 listopada 1995 roku nadająca nazwę wyróżniającą „Komandosów”.
- nil.wp.mil.pl — przyjęcie nazwy Jednostka Wojskowa NIL z dniem 1 października 2011 roku; poprzednia nazwa Jednostka Wsparcia Dowodzenia i Zabezpieczenia Wojsk Specjalnych (2008–30 września 2011); Decyzja Nr 173/MON z 12 maja 2010 roku o przejęciu dziedzictwa tradycji Kedywu Komendy Głównej AK; patron gen. bryg. August Emil Fieldorf „Nil”.
- formoza.wp.mil.pl — przejście z Marynarki Wojennej do Wojsk Specjalnych i nazwa Morska Jednostka Działań Specjalnych od października 2007 roku; nazwa „Formoza” od 1 października 2011; sformowanie samodzielnej jednostki 13 listopada 1975 roku.
- agat.wp.mil.pl, „Historia JW AGAT” — formowanie rozpoczęte na mocy Decyzji Ministra Obrony Narodowej nr PF–62/Org./SSG/ZOiU-P1 z 18 marca 2011 roku; oficjalny termin sformowania jednostki 30 czerwca 2011; rozpoczęcie funkcjonowania w strukturach Wojsk Specjalnych z dniem 1 lipca 2011; sformowanie w oparciu o zasoby etatowe rozformowanego OS ŻW w Gliwicach.
- Silent Heroes — święto i patron Jednostki Wojskowej NIL oraz Decyzja 173/MON i depozyt tradycji Kedywu.
Zdjęcie: obchody święta Jednostki Wojskowej NIL w Krakowie, 4 września 2026 roku. Fot. Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie. Karta w mediach społecznościowych jest naszą grafiką własną.
