🎁 Odbierz -10% na pierwsze zamówienie. Zapisz się i zgarnij kod.
FORMOZA

Historia Formozy, cz. 3. Formoza w Wojskach Specjalnych: od MJDS do kutrów CB90 (2008–2026)

FORMOZA ·
Od 1 stycznia 2008 roku morscy komandosi z Gdyni należą do Wojsk Specjalnych. Afganistan, dyżury w siłach NATO, patron i sztandar, operacja Sophia, Irak, zespół w Dziwnowie i kutry CB90 — trzecia część historii Formozy.
SilentHeroes
SilentHeroes
| 8 min czytania | Obserwuj nas w Google

Obserwuj nas w Google

Ostatni rozdział historii Formozy zaczyna się 1 stycznia 2008 roku, kiedy morscy komandosi z Gdyni przeszli do Wojsk Specjalnych. Od tego dnia jednostka nie należała już do Marynarki Wojennej i stała się morskim ramieniem nowego rodzaju Sił Zbrojnych. W ciągu niespełna dwudziestu lat jej żołnierze służyli w Afganistanie, na Morzu Śródziemnym i w Iraku, pełnili dyżury w siłach NATO, dostali patrona, sztandar i własny zespół w Dziwnowie. Im bliżej dzisiejszych czasów, tym mniej da się o nich powiedzieć. Ta część opowiada o tym, co jednostka i wojsko pokazały publicznie.

Pod skrzydłami Wojsk Specjalnych (2008–2011)

Z dniem 1 stycznia 2008 roku Morska Jednostka Działań Specjalnych (MJDS) w Gdyni podlegała już dowódcy Wojsk Specjalnych w Krakowie. Pierwszy sprawdzian przyszedł szybko. Od lipca 2008 roku dziewięciu operatorów MJDS służyło w Afganistanie w polskim zespole operacji specjalnych Task Force 49 w Kandaharze. Byli w jego pododdziale Task Unit 493 razem z komandosami z Lublińca. Morska jednostka działała tym razem na lądzie.

13 października 2009 roku komandor porucznik (kmdr por.) Jan Pawłowski przekazał dowodzenie kmdr. por. Dariuszowi Wichniarkowi. 2 maja 2010 roku, w Dniu Flagi, pełniący obowiązki prezydenta Bronisław Komorowski wręczył MJDS flagę państwową. W 2011 roku Zadaniowa Grupa Specjalna z Formozy weszła do Zadaniowego Zespołu Specjalnego Task Force 50, wystawianego przez komandosów z Lublińca w prowincji Ghazni. Jeden z morskich komandosów został za tę zmianę odznaczony przez Prezydenta RP Orderem Krzyża Wojskowego III klasy. Historię Task Force 50 opisaliśmy w tekście Komandosi z Lublińca w Afganistanie.

Jesienią 2011 roku MJDS przemianowano na Jednostkę Wojskową Formoza. Potoczna nazwa z torpedowni na Oksywiu po trzydziestu kilku latach stała się nazwą urzędową.

Z SEALs na Bałtyku i na dyżurze NATO (2012–2013)

Na początku 2012 roku operatorzy Formozy ćwiczyli w USA podczas Emerald Warrior z amerykańskim zespołem łodzi specjalnych Special Boat Team 22. Latem kilkudziesięciu żołnierzy US Navy SEALs przez trzy tygodnie stacjonowało w Porcie Wojennym w Gdyni i ćwiczyło z Formozą na Zatoce Gdańskiej. Rok później przyjechali ponownie, tym razem na dwa tygodnie, z zajęciami także na poligonie drawskim.

Od 1 stycznia 2013 roku komandosi Formozy przez pół roku pełnili dyżur bojowy w Siłach Odpowiedzi NATO (NATO Response Force, NRF), czyli w zestawie jednostek, które Sojusz może szybko wysłać w rejon kryzysu. W tym samym miesiącu kmdr Wichniarek wyjechał na rok do Afganistanu jako szef sztabu Dowództwa Komponentu Sił Specjalnych. Jednostką pokierował kmdr por. Radosław Tokarski, który pozostał na jej czele do 2022 roku.

Patron i sztandar (2014)

Przełom 2013 i 2014 roku przyniósł zmiany w dowodzeniu. Dowództwo Wojsk Specjalnych rozformowano 31 grudnia 2013 roku, a od 10 stycznia 2014 roku jednostki specjalne, w tym Formoza, podlegały Dowództwu Generalnemu Rodzajów Sił Zbrojnych w Warszawie. W kolejnych latach struktura dowodzenia zmieniała się jeszcze kilka razy.

Decyzją Ministra Obrony Narodowej nr 51/MON z 12 lutego 2014 roku Formoza otrzymała imię gen. broni Włodzimierza Potasińskiego, dowódcy Wojsk Specjalnych, który zginął w katastrofie smoleńskiej. 23 września 2014 roku w Gdyni zastępca szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego Zbigniew Włosowicz wręczył jednostce sztandar. Rodzicami chrzestnymi zostali wdowa po generale, Marta Murzańska-Potasińska, oraz komandor dyplomowany w stanie spoczynku Józef Rembisz, twórca jednostki. Więcej w tekście Dwanaście lat sztandaru Formozy.

Morze Śródziemne i Irak (2018–2024)

W latach 2018–2019 komandosi Formozy służyli w polskim kontyngencie unijnej operacji morskiej EUNAVFOR MED „Sophia” na Morzu Śródziemnym, wymierzonej w sieci przemytników ludzi. Wchodzili z szybkich łodzi na pokłady kontrolowanych statków.

25 kwietnia 2022 roku dowództwo objął kmdr Jan Kwiatkowski. Wcześniej, po odejściu Tokarskiego, obowiązki dowódcy czasowo pełnił kmdr por. Jacek Swajda. W 2024 roku żołnierze Formozy służyli w Iraku w XVI zmianie Task Force 52, razem z żołnierzami jednostek AGAT i NIL. W pierwszej połowie tego roku Wojska Specjalne, z Formozą w składzie, znów pełniły dyżur w Siłach Odpowiedzi NATO, tym razem z Polską w roli państwa, które prowadzi i organizuje cały komponent sił specjalnych. Opisaliśmy to w tekście o dyżurze NRF 2024.

Bałtyk po 2022 roku

W ostatnich latach coraz większe znaczenie ma ochrona infrastruktury na Bałtyku: kabli, rurociągów i portów. W 2023 roku w Dziwnowie zaczął działać nowy zespół bojowy Formozy, czyli stała część jednostki, przeznaczona między innymi do ochrony infrastruktury krytycznej. Dziwnów pojawia się w tej historii nie pierwszy raz: kurs działań specjalnych dla przyszłych twórców jednostki planowano w 1974 roku właśnie na bazie stacjonującego tam batalionu szturmowego.

Zmienił się też sprzęt. Formoza używa szwedzkich kutrów desantowo-szturmowych CB90. Rzecznik Dowództwa Komponentu Wojsk Specjalnych mówi, że to „pływające transportery opancerzone”. Dają żołnierzom znacznie lepszą osłonę niż otwarte łodzie sztywno-pontonowe (RIB) i pozwalają szybko dotrzeć w rejon, gdzie coś zagraża kablom i rurociągom na dnie Bałtyku. Publicznie pokazano je po raz pierwszy w kwietniu 2026 roku w Ustce.

Jednostka ćwiczy też coraz częściej z bezzałogowcami. We wrześniu 2026 roku jej nurkowie brali udział w eksperymencie morskich sił specjalnych NATO Bold Machina w Lizbonie, a w październiku w ćwiczeniu Aegean Seal w Grecji. Jesienią 2026 roku Formoza zaczęła szukać kandydatów z doświadczeniem w obsłudze dronów.

Nurkowie Jednostki Wojskowej Formoza podczas eksperymentu Bold Machina 26 w Lizbonie

Pół wieku historii Formozy

W 2025 roku jednostka obchodziła 50-lecie: od pamiątkowej tablicy kmdr. Rembisza odsłoniętej 13 listopada 2025 roku po galę w Gdyni. Obchody opisaliśmy w tekście 50 lat Formozy. 13 sierpnia 2026 roku w Ossowie Jednostka Wojskowa Formoza otrzymała tytuł honorowy „Przodujący Oddział Wojska Polskiego”, jako jedna z pięciu jednostek w kraju. Więcej o tym tygodniu w tekście Prezydent RP w Formozie i tytuł „Przodujący Oddział”.

Od koncepcji kilku oficerów z 1973 roku i sformowania Wydziału w 1975 roku, przez sekcje płetwonurków w grupie okrętów rozpoznawczych, do jednostki z Gdyni z zespołem w Dziwnowie, kutrami CB90 i stałym udziałem w zadaniach NATO. Historia Formozy to pół wieku służby w zmieniających się zadaniach i warunkach.

Formoza od środka

Historia to jedno, droga do jednostki to drugie. FORMOZA – kompletny zestaw 2 ebooków: historia, etos i wyposażenie jednostki w części 1, cała ścieżka rekrutacji do JW 4026 w części 2.

Kup teraz = prosto do kasy, dostęp od razu po opłaceniu. 30 dni na zwrot.

Najczęstsze pytania

Od kiedy Formoza należy do Wojsk Specjalnych?

Od 1 stycznia 2008 roku, kiedy Morską Jednostkę Działań Specjalnych podporządkowano dowódcy Wojsk Specjalnych. Jesienią 2011 roku jednostka przyjęła nazwę Jednostka Wojskowa Formoza.

Kto jest patronem Formozy?

Gen. broni Włodzimierz Potasiński, dowódca Wojsk Specjalnych, który zginął w katastrofie smoleńskiej 10 kwietnia 2010 roku. Imię nadała mu decyzja Ministra Obrony Narodowej z 12 lutego 2014 roku, a sztandar jednostka otrzymała 23 września 2014 roku.

Czy Formoza walczyła w Afganistanie?

Tak. W 2008 roku dziewięciu operatorów służyło w Task Force 49 w Kandaharze, a w 2011 roku grupa z Formozy działała w Task Force 50 w prowincji Ghazni. Jeden z morskich komandosów otrzymał Order Krzyża Wojskowego III klasy.

Gdzie stacjonuje Formoza?

W Gdyni, a od 2023 roku jeden z zespołów bojowych także w Dziwnowie.

Na jakich łodziach pływa Formoza?

Między innymi na łodziach sztywno-pontonowych (RIB) i na szwedzkich kutrach desantowo-szturmowych CB90, które dają załodze i żołnierzom desantu osłonę pancerną.

Źródła

  • Jednostka Wojskowa Formoza — historia jednostki (J. Ciślak), poczet dowódców i komunikat „Nowy dowódca Formozy”, formoza.wp.mil.pl.
  • Dowództwo Wojsk Specjalnych — komunikaty z 13.10.2009, 7.05.2010 i 9.01.2013 oraz karta jednostki (wojskaspecjalne.mil.pl, Internet Archive).
  • Decyzja nr 51/MON z 12 lutego 2014 r., Dz. Urz. MON z 2014 r. poz. 71; Biuro Bezpieczeństwa Narodowego — „Sztandar i patron dla FORMOZY” (23.09.2014).
  • Ministerstwo Obrony Narodowej (gov.pl) — „Powstaje kolejny zespół bojowy w Formozie” (22.08.2023) oraz wyróżnienia z okazji Święta Wojska Polskiego 2026.
  • Dowództwo Operacyjne RSZ — komunikat o XVI zmianie Task Force 52 PKW Irak (2024).
  • Special Ops — „Task Force 49/Task Force 50” (3/2013).
  • Polska Zbrojna — m.in. teksty o ćwiczeniach z US Navy SEALs (2012, 2013), dyżurze NRF 2013 i 2024, operacji „Sophia” (2018, 2019), zespole w Dziwnowie (2023) i łodziach CB90 (2026); special-ops.pl — „CB90 dla Formozy”.
  • Zdjęcia: Kancelaria Prezydenta RP (wizyta w JW Formoza, 11.08.2026); NATO SOFCOM (Bold Machina 26).

Powiązane wpisy

Dodaj komentarz

Komentarze są moderowane. Trzymajmy ton — bez wyzwisk, bez teorii spiskowych, bez ujawniania danych operatorów.

Zaloguj się