W grudniu 2021 roku brytyjska armia powołała jednostkę, która na pierwszy rzut oka wygląda znajomo: nazwa „Rangers”, beret, aura sił specjalnych. Problem w tym, że pod słowem „Ranger” – i w jego pobliżu – kryje się kilka różnych jednostek, a brytyjski Ranger Regiment nie jest ani amerykańskim 75. Pułkiem Rangersów, ani drugim SAS-em.
To najmłodsze dziecko brytyjskiej reformy sił zbrojnych i jednostka o zupełnie innym przeznaczeniu niż klasyczni komandosi od szturmu. Jej model – praca z siłami partnerskimi – jest zresztą bliski temu, co coraz częściej robią polskie Wojska Specjalne. Ale o tym na końcu, bo akurat tu najłatwiej o skrót myślowy.
Najmłodsza z brytyjskich – narodziny w 2021
Ranger Regiment powstał 1 grudnia 2021 roku w ramach reformy „Future Soldier” – największej reorganizacji brytyjskiej armii od dekad. Zastąpił wcześniejszą Specialised Infantry Group i wszedł w skład nowo utworzonej Army Special Operations Brigade (Brygady Operacji Specjalnych Wojsk Lądowych).
Idea była prosta. Brytyjczycy chcieli mieć formację zdolną do zadań zwykle zarezerwowanych dla sił specjalnych, ale w większej skali i bez obciążania właściwego UKSF – czyli SAS i SBS. Ranger Regiment miał wypełnić lukę między zwykłą piechotą a elitą najwyższego szczebla.
Cztery bataliony z liniowej piechoty
Pułk tworzą cztery bataliony, każdy liczący około 250 żołnierzy. Nie zbudowano ich od zera – „zasiano” je istniejącymi batalionami piechoty:
- 1 RANGER – z 1. batalionu Royal Regiment of Scotland (1 SCOTS)
- 2 RANGER – z 2. batalionu Princess of Wales’s Royal Regiment (2 PWRR)
- 3 RANGER – z 2. batalionu Duke of Lancaster’s Regiment (2 LANCS)
- 4 RANGER – z 4. batalionu The Rifles (4 RIFLES), z elementami 3. batalionu Royal Gurkha Rifles
Łącznie to około 1040 żołnierzy służby czynnej. I nie jest to jednostka „na papierze”: według danych z marca 2024 roku Rangersi wykonali od 2021 roku 691 rozmieszczeń, przypisani operacyjnie do różnych regionów świata.
Nie od szturmu, od partnerów
Tu jest sedno różnicy. Ranger Regiment nie jest przede wszystkim jednostką od odbijania zakładników czy bezpośredniego szturmu. Jego rolę najlepiej opisuje amerykański pierwowzór – Zieloni Berety (US Army Special Forces).
Zadanie Rangersów to działanie „z przodu”, w środowisku wysokiego ryzyka, u boku sił partnerskich: szkolić, doradzać, wspierać i towarzyszyć (train, advise, enable, accompany). To domena działań niekonwencjonalnych i tzw. foreign internal defence – budowania zdolności sojuszników zamiast wyręczania ich w walce.
Oficjalny język brytyjskiej armii ujmuje to zwięźle: „łączyć rozum z siłą ognia” (brainpower with firepower). Ranger nie tyle zastępuje lokalnego żołnierza, ile go wzmacnia.
To nie SAS – i nie amerykański 75. Pułk
Dwa nieporozumienia warto rozbroić od razu.
Po pierwsze: Ranger Regiment to nie są brytyjskie Siły Specjalne. SAS i SBS (UKSF) pozostają osobnym, znacznie bardziej tajnym światem, podległym Dyrektorowi Sił Specjalnych. Rangersi są „zdolni do operacji specjalnych” i wykonują część zadań kojarzonych z SF, ale formalnie stanowią odrębną formację w strukturze wojsk lądowych.
Po drugie: to nie jest brytyjska wersja amerykańskiego 75. Pułku Rangersów. Amerykańscy Rangersi to elitarna piechota od bezpośredniego działania – szturmy, przejmowanie lotnisk, naloty. Brytyjski Ranger Regiment ma odwrotny środek ciężkości: partnerstwo, nie rajd. Nazwa jest wspólna, przeznaczenie – nie. Pisaliśmy o tej różnicy szerzej w tekście o 75. Pułku Rangersów.
Sokół wędrowny i szary beret
Nowa jednostka dostała nową tożsamość wizualną. Odznakę Ranger Regiment zdobi sokół wędrowny – symbol lojalności i zdolności adaptacji. W hołdzie dla barw tego ptaka beret i pas galowy (stable belt) mają kolor grafitowej szarości.
Jest jeszcze jeden nietypowy szczegół: wszyscy żołnierze – niezależnie od stopnia – noszą metalowe oznaki. Bywa to odczytywane jako sygnał egalitarnej kultury jednostki – takiej, w której liczy się rola, a nie szlify.
Polski ślad – model, który znają AGAT i GROM
I tu dochodzimy do polskiego wątku – ostrożnie, bo łatwo o skrót.
Model „partner force” – szkolić i wzmacniać sojuszników zamiast ich wyręczać – nie jest polskim WS obcy. To dokładnie ten typ zadania, który wykonują nasze jednostki, gdy mentorują siły partnerskie: AGAT od lat pracuje m.in. z Gruzinami, pomagając rozwijać gruzińskie siły specjalne w ramach projektu NATO, a mentoring partnerów to również chleb powszedni GROM-u. Funkcjonalnie brytyjski Ranger robi to samo, co polski operator w roli doradcy.
Ale uwaga – to analogia funkcji, nie tożsamości. I tu trzeba postawić twardą granicę: AGAT nie jest wzorowany na brytyjskim Ranger Regiment. Kierunek rozwoju AGAT-u wyznaczył w 2015 roku ówczesny dowódca, płk (dziś gen.) Sławomir Drumowicz – i był to kierunek brytyjskiego SFSG (Special Forces Support Group), czyli jeszcze innej jednostki niż Rangersi. Sam Drumowicz zdementował później przydomek „polscy rangersi” jako mylące zaszufladkowanie jednostki. Pierwotnie, w 2014 roku, AGAT bywał opisywany jako hybryda amerykańskiego 75. Pułku i SFSG – ale ta narracja już się zdezaktualizowała.
Wniosek dla czytelnika jest prosty: podobieństwo zadania nie oznacza wspólnego rodowodu. Trzy formacje kojarzone ze słowem „Ranger” lub z nim mylone – amerykański 75. Pułk, brytyjski Ranger Regiment i brytyjskie SFSG – to trzy różne jednostki, a polski AGAT wywodzi swój kierunek właśnie z tej trzeciej.
Myślisz o AGAT-cie, nie o brytyjskim modelu
AGAT to nie „polscy rangersi” – ma własną selekcję, własne doby bez snu i własną drugą fazę. Nasz pakiet dla kandydatów łączy przewodnik po tej selekcji z podręcznikiem treningu mentalnego, bo w tej jednostce głowa oddaje się szybciej niż nogi.
Zobacz pakiet AGAT × MINDSET →Najczęstsze pytania
Czym różni się brytyjski Ranger Regiment od SAS?
SAS (razem z SBS) to brytyjskie Siły Specjalne – UKSF, najtajniejszy szczebel podległy Dyrektorowi Sił Specjalnych. Ranger Regiment jest odrębną, młodszą formacją wojsk lądowych: „zdolną do operacji specjalnych”, ale skupioną na pracy z siłami partnerskimi, a nie na najskrytszych zadaniach SF.
Czy to to samo, co amerykański 75. Pułk Rangersów?
Nie. Amerykańscy Rangersi to piechota od bezpośredniego działania (szturmy, przejmowanie lotnisk). Brytyjski Ranger to model „partner force” na wzór Zielonych Beretów – szkolenie i wsparcie sojuszników. Wspólna jest właściwie tylko nazwa.
Kiedy powstał i z czego?
1 grudnia 2021 roku, w ramach reformy „Future Soldier”, z czterech batalionów piechoty (1 SCOTS, 2 PWRR, 2 LANCS, 4 RIFLES), w składzie Army Special Operations Brigade.
Czy AGAT to „polski Ranger”?
Nie. AGAT rozwija się od 2015 roku w kierunku brytyjskiego SFSG, a nie Ranger Regiment; przydomek „polscy rangersi” zdementował gen. Drumowicz. Podobny bywa model zadania (praca z partnerami), nie rodowód jednostki.
Źródła
- Forces News, Ranger Regiment: What we know about the British Army’s elite fighting force (rola, bataliony, odznaka, beret, statystyki).
- Ranger Regiment (United Kingdom), Wikipedia (data powstania, struktura, jednostki źródłowe, dane liczbowe – jako źródło porównawcze).
- CHACR (Centre for Historical Analysis and Conflict Research), In-Depth Briefing #68: Ranger Regiment (analiza roli i doktryny jednostki).
- H. Bylina, „Siła i ogień”, Difin 2021 (ISBN) – kierunek SFSG w rozwoju AGAT-u, dementi przydomka „polscy rangersi” przez gen. Drumowicza.
- Zdjęcie wyróżniające: Cpl Rebecca Brown / UK Ministry of Defence 2023, licencja Open Government Licence v3.0.
