Ponad 400 zakładników w centrum handlowym, kilkaset kolejnych w metrze — i ponad 230 antyterrorystów z 9 krajów, żeby ich odbić. W dniach 6–9 czerwca 2016 roku Warszawa stała się areną ćwiczeń kontrterrorystycznych sieci ATLAS — jednych z największych, jakie sieć przeprowadziła na terenie Polski. Po raz pierwszy w historii obok funkcjonariuszy policji stanęli żołnierze JW GROM.
Czym jest ATLAS?
ATLAS to unijna sieć współpracy europejskich jednostek specjalnych powołana po atakach z 11 września 2001 roku z inicjatywy Grupy Szefów Policji UE (EPCTF). Formalną podstawę prawną otrzymała decyzją Rady UE w 2008 roku. W 2018 roku przy Centrum Zwalczania Terroryzmu Europolu (ECTC) w Hadze powstało biuro wsparcia ATLAS, co umocniło pozycję sieci w europejskiej architekturze bezpieczeństwa.
Sieć zrzesza ponad 35 jednostek specjalnych z krajów członkowskich UE oraz partnerów stowarzyszonych — Szwajcarii, Norwegii, Islandii i Wielkiej Brytanii. Jej motto: „All together to protect you” — wszyscy razem, aby chronić.
Polska uczestniczy w sieci przez Biuro Operacji Antyterrorystycznych (BOA) Komendy Głównej Policji — jednostkę odpowiedzialną za najtrudniejsze operacje antyterrorystyczne w kraju.
Po raz pierwszy — BOA razem z GROM-em
Warszawa 2016 przyniosła precedens. Na ćwiczeniach ATLAS po raz pierwszy do współpracy zaproszono Jednostkę Wojskową GROM — elitarną jednostkę Wojsk Specjalnych, która dotychczas działała niezależnie od struktur policyjnych. Nadinsp. Jarosław Szymczyk ujął to wprost, cytowany przez „Special-Ops.pl”: „Po raz pierwszy w historii chcemy realnie współpracować z chlubą armii”.
Formuła była prosta: policja prowadzi — wojsko wspiera. BOA i Samodzielne Pododdziały Antyterrorystyczne Policji (SPAP) odpowiadały za dowodzenie operacją i realizację taktyczną w terenie miejskim. GROM wniósł do ćwiczeń zdolności, których struktury policyjne nie mają na co dzień — w tym doświadczenie z operacji w środowiskach wysokiego ryzyka.
Epizod 1: Złote Tarasy i wieżowiec
6–7 czerwca 2016 roku. Scenariusz: terroryści zajmują galerię handlową Złote Tarasy w centrum Warszawy i biorą ponad 400 zakładników. Jednocześnie drugi zespół opanowuje pobliski wieżowiec.
Do akcji wchodzą jednostki z 9 krajów. Działania natychmiastowe przeplatają się z negocjacjami. Każdy ruch jest skoordynowany między partnerami mówiącymi różnymi językami, działającymi według różnych procedur krajowych — i właśnie tu leży cel ćwiczeń: nie pokazanie, że każdy umie strzelać, ale że wszyscy potrafią działać razem.
Epizod 2: Warszawskie metro
8–9 czerwca 2016 roku. Inny scenariusz, inne wyzwania — metro stawia przed antyterrorystami środowisko zamknięte, słabe oświetlenie, tunele i zakładników rozproszonych w kilku wagonach składu.
Scenariusz metra jest z taktycznego punktu widzenia jednym z najtrudniejszych w środowisku miejskim: ograniczone drogi podejścia, ryzyko detonacji w przestrzeni zamkniętej, konieczność jednoczesnej neutralizacji kilku punktów. Dla wielu zagranicznych jednostek był to rzadki kontakt z tym typem obiektu — część krajów uczestniczących metro w ogóle nie posiada.
Kto brał udział — jednostki z 8 krajów
Obok polskich formacji (BOA KGP, JW GROM, SPAP, Sekcje Antyterrorystyczne) w ćwiczeniach wzięły udział jednostki z ośmiu krajów — według relacji „Special-Ops.pl”:
| Kraj | Jednostka |
|---|---|
| Czechy | URNa (Útvar rychlého nasazení) |
| Estonia | K-Komando |
| Rumunia | BSIJ (Brigada Specială de Intervenţie a Jandarmeriei) |
| Słowacja | UOU (Útvar Osobitného Určenia) |
| Słowenia | Specialna Enota |
| Szwajcaria | GIPL (Lozanna), GIGG (Genewa), Enzian (Berno), Reparti Speciali (Ticino), Skorpion (Zurych) |
| Węgry | TEK (Terrorelhárítási Központ) |
| Wielka Brytania | SCO19 |
Szwajcarzy wyróżniają się tu strukturą federalną: pięć kantonalnych jednostek interwencyjnych wystąpiło osobno, reprezentując różne języki i tradycje taktyczne jednego kraju.
ATLAS w Polsce — historia
Warszawa 2016 była trzecią dużą odsłoną ćwiczeń ATLAS na terenie Polski. Wcześniej odbyły się:
- „Bombowy Maj”, maj 2009, Rynia k. Warszawy — pierwsze ćwiczenia ATLAS w Polsce; scenariusz ataku na obiekt konferencyjny nad Zalewem Zegrzyńskim; udział Austrii (Eko Cobra), Słowacji (Lynx), Słowenii (Red Panther), Litwy (Aras), Portugalii (GOE) i BOA
- Wrzesień 2011, Stadion Narodowy, Warszawa — ćwiczenia z wykorzystaniem infrastruktury nowo wybudowanego stadionu — jeszcze przed jego oficjalnym otwarciem
- Czerwiec 2016, Warszawa — największa edycja: trzy obiekty, 9 krajów, po raz pierwszy z JW GROM
Kontekst: gorące lato 2016
Termin ćwiczeń nie był przypadkowy. Lipiec 2016 przyniósł do Warszawy szczyt NATO — jeden z największych i najbardziej medialnych eventów w historii polskiej dyplomacji. Równolegle w Polsce trwały przygotowania do Światowych Dni Młodzieży w Krakowie. Bezpieczeństwo obu imprez wymagało najwyższego poziomu gotowości służb.
W tym samym czasie w całej Europie eskalowały ataki terrorystyczne — Paryż (listopad 2015), Bruksela (marzec 2016). ATLAS 2016 w Warszawie to nie było rutynowe szkolenie. To odpowiedź na realne zagrożenie.
Co to znaczy dla kandydata do BOA lub GROM-u?
Ćwiczenia ATLAS to jeden z wymiarów gotowości, do której przygotowuje się kandydat wstępując do BOA lub JW GROM. Interoperacyjność z sojusznikami — unifikacja procedur, wspólny język taktyczny, zdolność do działania w każdym środowisku miejskim — to nie jest dodatek do pracy operatora. To jej rdzeń.
Powiązane wpisy
- BASTION 2016 — GROM ćwiczył 5 tygodni przed szczytem NATO i wizytą papieża
- PJ, czyli ratownik bojowy — nowa specjalizacja w polskich Wojskach Specjalnych
Źródła
- Policja.pl, Międzynarodowe ćwiczenia kontrterrorystyczne w Warszawie, 06.06.2016 — policja.pl
- Special-Ops.pl, Wszyscy razem, aby chronić — special-ops.pl
- Europol, ATLAS Network — europol.europa.eu
