21 lat. Tyle minęło od Decyzji 211/MON z 15 lipca 2005 roku, gdy 18 maja stał się oficjalnym Świętem 33. Powidzkiej Bazy Lotnictwa Transportowego. Dziś ta baza w Powidzu obchodzi swój dzień. A obchodzi go w miejscu, gdzie na jednym pasie startowym stykają się dwa światy: lotnictwo transportowe i operacje specjalne.
33. Powidzka BLT — baza, która lata dla Wojsk Specjalnych
33. Powidzka Baza Lotnictwa Transportowego im. płk. pil. Wiktora Pniewskiego to jeden z kluczowych węzłów logistycznych polskiego lotnictwa wojskowego. Mieści się w Powidzu, w województwie wielkopolskim. Swoją aktualną nazwę wyróżniającą — „Powidzka” — i imię patrona otrzymała Decyzją 65/MON z 25 kwietnia 2019 roku. Święto obchodzi 18 maja od 2005 roku.
Powidz to nie przypadkowy adres. Baza dysponuje jednym z dłuższych pasów startowych w Polsce, zdolnym do przyjęcia dużych samolotów transportowych i umożliwiającym operacje o każdej porze doby. To czyni ją naturalnym miejscem dla misji wymagających precyzji, dyskrecji i szybkości reakcji.
Od Ił-28 do C-130 — ponad siedem dekad w powietrzu
Zanim na pasie w Powidzu pojawił się C-130 Hercules, przez ponad pół wieku lądowały tu maszyny zupełnie innej klasy. Od 1946 roku stacjonował tu 7. Pułk Lotnictwa Bombowo-Rozpoznawczego — najpierw z radzieckimi bombowcami Pe-2, od 1950 roku z Tu-2, a od 1952 z odrzutowymi Ił-28. Powidz był przez dekady jedną z głównych baz uderzeniowych lotnictwa wojskowego PRL.
W 1974 roku baza jako jedyna w Polsce otrzymała Su-20 — myśliwiec bombowy ze zmienną geometrią skrzydeł. Żaden inny pułk w kraju tego typu nie eksploatował. Od 1984 dołączyły Su-22 M4K i M3K. 5 lutego 2008 roku ostatni Su-22 opuścił Powidz — przebazowany do Świdwina. Zakończył się rozdział trwający ponad sześćdziesiąt lat.
Od 1 lipca 2010 roku baza działa jako 33. Baza Lotnictwa Transportowego — misja zmieniła się z uderzeniowej na logistyczną i specjalną. Równolegle Powidz stał się kluczowym węzłem NATO na wschodniej flance. Od 2023 roku mieści się tu APS-2 (Army Prepositioned Stocks-2) — magazyn wyposażenia pełnej pancernej brygady bojowej US Army: około 85 czołgów M1 Abrams, 190 pojazdów opancerzonych i 35 dział. Koszt inwestycji: około 240 mln USD. To największy tego typu projekt NATO w Europie od ponad trzydziestu lat. Rotacyjnie stacjonują tu też żołnierze US Army w ramach Operation Atlantic Resolve — na tym samym lotnisku, na którym kilka razy lądowały F-22A Raptor i F-35A w ramach misji odstraszania.
C-130 Hercules — maszyna misji specjalnych
Flagowym samolotem 33. BLT jest C-130 Hercules — czteromotorowy turbośmigłowy samolot transportowy, który przez dekady był synonimem operacji specjalnych na całym świecie. Polska eksploatuje samoloty C-130H Hercules. Hercules może lądować na nieutwardzonych pasach, zrzucać ładunki i desantować żołnierzy w trybie HAHO i HALO — to właśnie dlatego jest niezbędny w arsenale bazy wspierającej Wojska Specjalne.
PJOS — powietrzne wsparcie dla Wojsk Specjalnych w Powidzu
W tej samej bazie stacjonuje Powietrzna Jednostka Operacji Specjalnych (PJOS) — sformowana 1 lutego 2023 roku na bazie 7. Eskadry Działań Specjalnych. Formalnie podlega 3. Skrzydłu Lotnictwa Transportowego Sił Powietrznych; operacyjnie — Dowództwu Komponentu Wojsk Specjalnych. W wyposażeniu PJOS znajdziemy śmigłowce Mi-17 (w wariantach Mi-17-1W i Mi-17TU) — maszyny dostosowane do operacji nocnych, desantowania na linach i wsparcia bezpośredniego. Dwa światy — jeden pas startowy.
Patron — płk. pil. Wiktor Pniewski i tradycja polskiego lotnictwa
Imię patrona bazy nie jest przypadkowe. Płk. pil. Wiktor Pniewski urodził się 5 grudnia 1891 roku w Kłecku. Podczas Powstania Wielkopolskiego, 15 lutego 1919 roku, zorganizował 1. Wielkopolską Eskadrę Lotniczą (Polną) na lotnisku Ławica — stając się pionierem polskiego wojskowego lotnictwa w niepodległej Polsce. Był pierwszym dowódcą lotniska Ławica.
Podczas II wojny światowej służył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie — we Francji i w Wielkiej Brytanii, w szeregach RAF (numer służbowy P-0588). Za służbę został odznaczony Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari, Krzyżem Niepodległości i Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym. Żył 82 lata — zmarł 13 sierpnia 1974 roku w Koźminie Wielkopolskim. Baza w Powidzu nosi jego imię od 2019 roku.
„Zawsze gotowi do działania” — co to znaczy dziś
Motto 33. Powidzkiej BLT to nie slogan. Lotnictwo transportowe działające na rzecz Wojsk Specjalnych musi być gotowe do zadania w każdych warunkach — nocą, w złej pogodzie, na małej wysokości. Żołnierze bazy zapewniają transport strategiczny, desantowanie i wsparcie logistyczne dla wszystkich komponentów Wojsk Specjalnych RP: GROM, JWK, Formozy, AGAT i NIL. Bez ich pracy operator nie dotarłby tam, gdzie musi.
Zawsze gotowi do działania.
— Motto 33. Powidzkiej Bazy Lotnictwa Transportowego im. płk. pil. Wiktora Pniewskiego
Źródła
- Oficjalna strona 33. BLT — 33blt.wp.mil.pl
- Oficjalna strona PJOS — pjos.wp.mil.pl
- Polska Zbrojna — relacje z uroczystości 33. BLT
- Defence24 — defence24.pl — historia jednostki i wyposażenie
