Polskie Wojska Specjalne to elitarny, czwarty rodzaj Sił Zbrojnych RP – od 2007 roku równorzędny obok wojsk lądowych, powietrznych i marynarki. To niewielki, ale wyspecjalizowany komponent: kilka jednostek o różnych specjalnościach, od kontrterroryzmu po działania morskie i lotnicze. Ten przewodnik porządkuje, kto wchodzi w skład polskich WS, czym się zajmują i jak zostać operatorem.
Czym są Wojska Specjalne i kto nimi dowodzi
Wojska Specjalne stały się czwartym rodzajem Sił Zbrojnych RP na mocy ustawy z 2007 roku. Dziś podlegają Dowództwu Komponentu Wojsk Specjalnych (DKWS) z siedzibą w Krakowie, które kieruje jednostkami i planuje ich użycie. WS realizują pełne spektrum operacji specjalnych – od akcji bezpośrednich, przez rozpoznanie specjalne, po wsparcie militarne sił sojuszniczych i partnerskich.
Cechą wyróżniającą jest skala i jakość: to nie masowe wojsko, lecz starannie wyselekcjonowani operatorzy zdolni działać w małych zespołach, w kraju i poza granicami, w czasie pokoju, kryzysu i wojny.
Jednostki Wojsk Specjalnych
JW GROM
Najbardziej rozpoznawalna polska jednostka specjalna, powstała w 1990 roku, z siedzibą w Warszawie i komponentem wodnym na Westerplatte. Specjalizuje się w fizycznym zwalczaniu terroryzmu i odbijaniu zakładników, a jako jedyna w Siłach Zbrojnych RP kontynuuje tradycje Cichociemnych. Więcej: strona poświęcona GROM.
Jednostka Wojskowa Komandosów (JWK)
Komandosi z Lublińca, dziedziczący tradycje 1. Pułku Specjalnego i oddziałów Armii Krajowej. Realizują pełne spektrum operacji specjalnych w środowisku lądowym, w tym na wodach śródlądowych. Mają bogate doświadczenie misyjne – opisaliśmy je w tekście o JWK w Afganistanie.
JW Formoza
Morski komponent polskich Wojsk Specjalnych z Gdyni, imienia gen. broni Włodzimierza Potasińskiego. Płetwonurkowie bojowi Formozy działają na morzu i akwenach przybrzeżnych – abordaże, rozpoznanie i akcje bezpośrednie w środowisku wodnym. Aktualności: wpisy o Formozie.
JW AGAT
Jednostka z Gliwic, powołana w 2011 roku, dziedzicząca tradycje sabotażowo-dywersyjnego oddziału „Agat” (Anti-Gestapo) Kedywu Armii Krajowej. Wyspecjalizowana w akcjach bezpośrednich i wsparciu. Pełny portret znajdziesz w przewodniku JW AGAT.
JW NIL
Jednostka z Krakowa, sformowana w 2008 roku, kontynuująca tradycje Kedywu KG AK, którego szefem był gen. August Emil Fieldorf „Nil” – patron jednostki. Odpowiada za wsparcie dowodzenia, łączność, rozpoznanie i zabezpieczenie działań Komponentu Wojsk Specjalnych. Aktualności: wpisy o NIL.
Powietrzna Jednostka Operacji Specjalnych (PJOS)
Lotniczy filar polskich WS, wywodzący się z utworzonej w 2010 roku 7. Eskadry Działań Specjalnych. Zapewnia śmigłowcowe wsparcie operacji – transport, desant i ewakuację sił specjalnych. Aktualności: wpisy o PJOS.
Czym zajmują się Wojska Specjalne
Choć każda jednostka ma swoją specjalność, zadania WS układają się w kilka zasadniczych obszarów, zgodnych z doktryną NATO:
- Akcje bezpośrednie (DA) – rajdy, zasadzki, uderzenia na ważne cele, odbijanie zakładników.
- Rozpoznanie specjalne (SR) – zdobywanie informacji w głębi terenu przeciwnika.
- Wsparcie militarne (MA) – szkolenie i doradztwo dla sił sojuszniczych i partnerskich.
- Zwalczanie terroryzmu (CT) oraz przeciwdziałanie zagrożeniom CBRN i działania nieregularne.
Jak zostać operatorem Wojsk Specjalnych
Najważniejsza zasada: do zespołu bojowego trafia się wyłącznie przez Selekcję – niezależnie od drogi wejścia. To, jak w ogóle wejdziesz do systemu, zależy od tego, kim jesteś i którą jednostkę masz na celowniku:
- Cywil bez munduru – najprościej przez kurs JATA w Centrum Szkolenia Wojsk Specjalnych, profilowany pod zespoły bojowe. Najbliższy nabór na 2027 rok ma 45 miejsc.
- Droga przez DZSW – AGAT, JWK, Formoza i NIL przyjmują ochotników dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej na szkolenie specjalistyczne; na zespół bojowy i tak czeka potem Selekcja.
- GROM to wyjątek – prowadzi nabór wyłącznie spośród żołnierzy i funkcjonariuszy już będących w służbie, przez Selekcję. Całą drogę rozkłada przewodnik po rekrutacji do GROM.
Najczęstsze pytania
Ile jest jednostek Wojsk Specjalnych w Polsce?
Komponent tworzy sześć jednostek – GROM, JWK, Formoza, AGAT, NIL i PJOS – podległych Dowództwu Komponentu Wojsk Specjalnych w Krakowie.
Która jednostka jest „od odbijania zakładników”?
Przede wszystkim GROM, wyspecjalizowany w zwalczaniu terroryzmu i odbijaniu zakładników. Zdolności kontrterrorystyczne i ratunkowe rozwijają jednak także pozostałe jednostki bojowe.
Czy cywil może trafić do Wojsk Specjalnych?
Tak – najczęściej przez kurs JATA w CSzWS lub dobrowolną zasadniczą służbę wojskową w jednej z jednostek. Do zespołu bojowego prowadzi jednak dopiero Selekcja, a do GROM-u wchodzi się wyłącznie już będąc w służbie.
Źródła
- Oficjalne strony jednostek: grom.wp.mil.pl, jwk.wp.mil.pl, formoza.wp.mil.pl, agat.wp.mil.pl, nil.wp.mil.pl, pjos.wp.mil.pl, cszws.wp.mil.pl
- Dowództwo Komponentu Wojsk Specjalnych – wojsko-polskie.pl
