5 sierpnia 2021 roku na poligonie 2. Brygady w Senaki w Gruzji siły operacji specjalnych pięciu państw przeprowadziły wspólne ćwiczenie. Gruzińskie ministerstwo obrony napisało wtedy, że ćwiczenie takiej skali odbyło się po raz pierwszy w historii manewrów wielonarodowych — razem działały SOF Gruzji, Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Polski i Rumunii.
Polski kontyngent sił specjalnych na tej edycji manewrów tworzyli operatorzy Jednostki Wojskowej AGAT. Skąd ta nazwa — niżej, w osobnej sekcji; źródła gruzińskie jej nie podają.
Czym jest Agile Spirit
To amerykańsko-gruzińskie manewry organizowane w Gruzji. Edycja 2021 ruszyła w bazie Senaki i zgromadziła ponad 2,5 tysiąca żołnierzy z 15 państw. W planie szkolenia były między innymi operacja powietrznodesantowa i połączona operacja wojsk specjalnych.
Polacy mieli, jak zapowiadali organizatorzy, wykonywać zadania na poligonie Sorta we współpracy z partnerami z USA, Wielkiej Brytanii i Rumunii, a także odegrać istotną rolę w operacji powietrznodesantowej.
Epizod z 5 sierpnia, krok po kroku
Scenariusz zakładał, że przeciwnik zajął i ufortyfikował teren zabudowany. Siły koalicji dostały zadanie zneutralizowania go i odbicia terenu. W operacji użyto gruzińskich i amerykańskich transporterów opancerzonych oraz gruzińskiego śmigłowca typu Iroquois.
Uderzenie zaczęło się od ataku amerykańskimi transporterami na obiekt zajęty przez przeciwnika. Polscy żołnierze jechali w amerykańskich wozach — otworzyli ogień i podeszli do obiektu.
Po zniszczeniu przeciwnika konwencjonalnego do przeczesywania zabudowań weszły siły operacji specjalnych Gruzji, Rumunii i Wielkiej Brytanii, a Polacy zabezpieczali perymetr zewnętrzny. Równolegle przeciwnik próbował się wycofać — został ostrzelany i zneutralizowany ze śmigłowca przez Gruzinów i Rumunów.
W ćwiczeniu uczestniczyli zastępca dowódcy Sił Obronnych Gruzji gen. bryg. Joni Tatunaszwili i dowódca gruzińskich sił specjalnych płk Teimuraz Klateiszwili, a także gruzińscy i amerykańscy kierownicy manewrów.
Gruzińskie ministerstwo opublikowało z tego epizodu własny materiał filmowy, na swoim oficjalnym kanale:
Rola drugiego planu — i dlaczego to nie jest zarzut
Warto zwrócić uwagę na podział zadań, bo bywa opisywany nieprecyzyjnie. Polacy nie prowadzili szturmu na zabudowania i nie jechali własnymi wozami. Weszli do akcji w pierwszej fazie, w amerykańskich transporterach, a potem trzymali zewnętrzny pierścień, kiedy trzy inne kontyngenty czyściły obiekt.
Na filmie wygląda to mniej efektownie niż wejście do budynku — i dlatego ten podział łatwo w relacjach pominąć albo zamienić miejscami.
Która to jednostka
Gruzińskie źródła jednostki nie nazywają — ani komunikat ministerstwa, ani polska relacja prasowa z inauguracji manewrów. Obie strony piszą o „polskich żołnierzach” i „wojskach specjalnych”. Tak samo jest przy późniejszych przedsięwzięciach w Gruzji, o których pisaliśmy — przy kursie snajperskim w Mukhrovani gruzińskie ministerstwo również poprzestaje na określeniu „przedstawiciele sił operacji specjalnych Polski”.
Nazwę podaje strona polska. Zdjęcia z ceremonii otwarcia Agile Spirit 21, opublikowane w lipcu i sierpniu 2021 roku przez branżowy magazyn Special Ops oraz przez profil Polish Special Forces, przedstawiają operatorów Jednostki Wojskowej AGAT; same fotografie pochodzą z zasobów Ministerstwa Obrony Gruzji. Rok później opublikowano kadry z zakończenia tych manewrów — dowódca gruzińskich sił specjalnych wręcza żołnierzom AGAT-u pamiątkowe wyróżnienia.
Jedno zastrzeżenie warto przy tym zapamiętać: te zdjęcia dokumentują ceremonię otwarcia i zakończenie manewrów. Opisany wyżej epizod z 5 sierpnia gruzińskie ministerstwo relacjonuje bez nazwy jednostki — pisze o polskich żołnierzach i o siłach operacji specjalnych Polski.
Co z tego wyrosło
Agile Spirit odbywa się w cyklu dwuletnim, a wątek polsko-gruziński w nim gęstnieje. Dwa lata po opisanym epizodzie, podczas Agile Spirit 2023, po raz pierwszy oceniano wspólną polsko-gruzińską grupę zadaniową GEO-POL MNSOLTG, szykowaną pod dyżur w Siłach Odpowiedzi NATO. Tamta edycja objęła Gruzję oraz element realizowany w Turcji — desant 173. Brygady Powietrznodesantowej. Liczbę uczestniczących państw źródła podają różnie: Civil Georgia 22, komunikaty amerykańskie 21.
W maju 2026 roku polskie Wojska Specjalne ćwiczyły w Gruzji w ramach Trojan Footprint 2026, a we wrześniu tego roku polscy operatorzy byli wśród uczestników kursu snajperskiego w Mukhrovani.
Powiązane wpisy
Najczęstsze pytania
Która polska jednostka ćwiczyła na Agile Spirit 2021?
Jednostka Wojskowa AGAT. Nazwy nie podaje ani gruzińskie ministerstwo obrony, ani polska relacja prasowa z inauguracji manewrów, ale zdjęcia z ceremonii otwarcia i z zakończenia Agile Spirit 21, opublikowane po polskiej stronie, przedstawiają operatorów AGAT-u — w tym moment wręczania im wyróżnień przez dowódcę gruzińskich sił specjalnych.
Czy Polacy prowadzili szturm?
Nie. Według komunikatu gruzińskiego ministerstwa Polacy weszli do akcji w pierwszej fazie, w amerykańskich transporterach opancerzonych, a przeczesywanie zabudowań prowadziły siły specjalne Gruzji, Rumunii i Wielkiej Brytanii. Polacy zabezpieczali w tym czasie perymetr zewnętrzny.
Kto organizuje Agile Spirit?
To manewry amerykańsko-gruzińskie, prowadzone w Gruzji. Edycja 2021 zgromadziła ponad 2,5 tysiąca żołnierzy z 15 państw, a edycja 2023 — według Civil Georgia — 22 państwa i około 3 600 żołnierzy, obejmując także element realizowany w Turcji; komunikaty amerykańskie podają 21 państw i ponad 3 500 żołnierzy.
Źródła
- Ministerstwo Obrony Gruzji, 5 sierpnia 2021 — Coalition Special Operations Forces Training within Agile Spirit 2021: miejsce (poligon 2. Brygady w Senaki), skład pięciu kontyngentów SOF, przebieg epizodu, podział zadań, uczestnicy po stronie dowódczej oraz zdanie o pierwszym takim ćwiczeniu w historii manewrów wielonarodowych.
- Polska Zbrojna, Łukasz Zalesiński — „NATO ćwiczy w Gruzji”: inauguracja Agile Spirit ’21 w bazie Senaki, ponad 2,5 tys. żołnierzy z 15 państw, zapowiedź zadań polskich na poligonie Sorta i udziału w operacji powietrznodesantowej.
- Civil Georgia, 22 sierpnia 2023 — relacja z otwarcia Agile Spirit 2023: skala edycji 2023 i pierwsza ocena GEO-POL MNSOLTG.
- Special Ops (magazyn) i profil Polish Special Forces, 28 lipca i 26 sierpnia 2021 oraz 14 czerwca 2022 — zdjęcia z ceremonii otwarcia Agile Spirit 21 oraz z wręczania pamiątkowych wyróżnień po zakończeniu manewrów, opisane jako operatorzy JW AGAT; fotografie za Ministerstwem Obrony Gruzji.
- DVIDS / U.S. Army, 21 sierpnia 2023 — Exercise Agile Spirit 2023 Kicks Off: dwuletni cykl ćwiczenia, 21 państw i ponad 3 500 żołnierzy, desant 173. Brygady Powietrznodesantowej do Turcji.
Materiał wideo pochodzi z oficjalnego kanału Ministerstwa Obrony Gruzji i jest osadzony przez YouTube. Własnych zdjęć z tego ćwiczenia nie publikujemy — gruzińskie ministerstwo zastrzega wszelkie prawa do swoich materiałów. Karta otwierająca i karta w mediach społecznościowych są naszą grafiką własną.
