W cyklu o zagranicznych jednostkach specjalnych opisaliśmy już brytyjski SAS, amerykańską Deltę i DEVGRU. Tym razem schodzimy bliżej — na Bałtyk. Frømandskorpset, duński korpus płetwonurków bojowych, robi to samo co Formoza: działa z wody, na wodzie i na wybrzeżu. Tyle że robi to od 1957 roku.
Frømandskorpset — najstarsza duńska jednostka specjalna
Frømandskorpset powstał 17 czerwca 1957 roku i jest najstarszą jednostką specjalną w duńskich siłach zbrojnych. Przy jego tworzeniu korzystano z brytyjskich doświadczeń z czasów drugiej wojny światowej.
Nazwa jest dosłowna. Frømand to po duńsku „człowiek-żaba”, czyli płetwonurek. W polskiej tradycji ten sam typ żołnierza nazywano płetwonurkiem bojowym, a jednostkę, która go szkoli — Formozą.
Kongsøre. Baza korpusu
Korpus stacjonuje we Flådestation Kongsøre koło Nykøbing Sjælland, na północno-zachodnim brzegu Zelandii. Tam też prowadzone jest szkolenie kandydatów.
Jednostka liczy około 120 żołnierzy. To skala porównywalna z polskimi jednostkami morskimi i zupełnie inna niż w przypadku dużych formacji lądowych — płetwonurków bojowych nigdzie nie ma wielu, bo nigdzie nie da się ich szybko wyszkolić.
Pięciu na rok
Szkolenie jest skrajnie wymagające fizycznie i psychicznie, a jego efekt da się zapisać jedną liczbą: kurs kończy rocznie około pięciu ludzi. Przy stanie około stu dwudziestu żołnierzy każdy rocznik to kilka osób.
Od marynarki do SOKOM
Przez większość swojej historii Frømandskorpset podlegał duńskiej marynarce wojennej. Zmieniło się to 1 lipca 2015 roku, kiedy razem z lądowym Jægerkorpset przeszedł pod Specialoperationskommandoen (SOKOM) — duńskie dowództwo operacji specjalnych, którego sztab mieści się w bazie lotniczej Aalborg.
Zadanie korpusu duńskie ministerstwo opisuje krótko: utrzymywać gotowe do działania morskie siły operacji specjalnych i reprezentować duńskie interesy morskie oraz bezpieczeństwa, globalnie.
Duńskie siły zbrojne pokazały tę pracę w krótkim materiale na swoim kanale: nocny atak na statek, na którym przeciwnik ukrył chemikalia.
Afganistan i piraci
Duńska grupa zadaniowa Task Group Ferret, złożona głównie z personelu Jægerkorpset i Frømandskorpset, działała w Afganistanie od stycznia do czerwca 2002 roku; początkowo podlegała taktycznie międzynarodowej Task Force K-Bar. Wcześniej, w grudniu 2001 roku, Duńczycy wysłali tam zespół rozpoznawczy.
Drugi duży rozdział to operacje antypirackie u wybrzeży Afryki, wschodnich i zachodnich. Najczęściej przywoływany epizod pochodzi z 5 lutego 2010 roku: płetwonurkowie z pokładu okrętu HDMS Absalon weszli na pokład uprowadzonego frachtowca „Ariella” i uwolnili dwudziestopięcioosobową załogę, która zamknęła się w pomieszczeniu bezpiecznym. Piratów na statku nie zastali.
Król, który jest płetwonurkiem
Szkolenie w korpusie ukończył Fryderyk X, obecny król Danii — w 1995 roku. Jego droga wojskowa zaczęła się dziewięć lat wcześniej, w Gwardii Królewskiej, a w kolejnych latach otrzymywał stopnie rezerwy marynarki wojennej.
Prasa przypisuje mu z tamtego okresu przydomek „Pingo”, od pingwina. Duński dwór tego nie odnotowuje, wymienia za to co innego: król jest honorowym członkiem kilku organizacji wojskowych, w tym Marineforeningen, Rytterofficersforeningen i komitetu zagranicznego (Overseas Committee) The Special Forces Club.
Polski ślad — Formoza i Bałtyk
Polskim odpowiednikiem funkcjonalnym Frømandskorpset jest Formoza. Akt powołujący jednostkę pochodzi z 13 listopada 1975 roku; szczegółowa historia organizacyjna wskazuje 1 stycznia 1976 roku jako dzień sformowania Wydziału Działań Specjalnych. Bezpośredni prekursor — Zespół Badawczy Płetwonurków Bojowych Marynarki Wojennej — zaczął działać 1 października 1973 roku. Pierwszym dowódcą był Józef Rembisz.
Obie jednostki wywodzą się z marynarki wojennej, ale ich przekazanie do struktur sił operacji specjalnych przebiegało w innych terminach. Formoza znalazła się w podporządkowaniu dowódcy Wojsk Specjalnych 1 stycznia 2008 roku, Frømandskorpset przeszedł pod SOKOM w 2015. Dziś obie odpowiadają za ten sam typ zadań na tym samym akwenie — od rozpoznania podwodnego po wejścia na pokład.
W maju 2026 roku Polska i Dania przeprowadziły ćwiczenie Baltic Shield wokół Bornholmu i na wodach do polskiego wybrzeża. Morskim punktem kulminacyjnym był abordaż na statku podejrzewanym o przynależność do floty cieni. Na pokład weszli operatorzy Formozy razem z duńskimi wojskami specjalnymi. Której duńskiej jednostki — nie podaje ani polskie, ani duńskie źródło.
To ten sam wzorzec, który widać przy innych przedsięwzięciach z polskim udziałem: państwa chętnie informują, że ich siły specjalne gdzieś były, a niechętnie — które konkretnie.
Polscy płetwonurkowie pracują też w formule wielonarodowej — we wrześniu 2026 roku Formoza brała udział w natowskim eksperymencie Bold Machina w Lizbonie.
Duński odpowiednik stoi na tym samym Bałtyku
Frømandskorpset i Formoza robią to samo: wchodzą tam, dokąd nie da się dotrzeć z lądu ani z powietrza. FORMOZA – kompletny zestaw 2 ebooków pokazuje polską jednostkę od środka: historia, etos i wyposażenie w części 1, cała ścieżka rekrutacji do JW 4026 w części 2.
Kup teraz = prosto do kasy, dostęp od razu po opłaceniu. 30 dni na zwrot.
Powiązane wpisy
Najczęstsze pytania
Czy Frømandskorpset to duński odpowiednik Formozy?
Funkcjonalnie tak. Obie jednostki są morskim komponentem sił operacji specjalnych swojego państwa, obie wywodzą się z marynarki wojennej i obie odpowiadają za działania na wodzie, pod wodą i na wybrzeżu. Duński korpus jest starszy: powstał w 1957 roku, a polska jednostka w połowie lat siedemdziesiątych.
Ilu ludzi liczy duński korpus płetwonurków?
Około 120 żołnierzy. Szkolenie kończy rocznie mniej więcej pięć osób.
Czy król Danii naprawdę przeszedł szkolenie płetwonurka bojowego?
Tak. Fryderyk X ukończył szkolenie w Frømandskorpset w 1995 roku.
Czy Frømandskorpset ćwiczył z polskimi Wojskami Specjalnymi?
Wspólny abordaż podczas ćwiczeń Baltic Shield w maju 2026 roku wykonali operatorzy Formozy i żołnierze duńskich wojsk specjalnych. Nazwy duńskiej jednostki nie podaje żadne źródło, więc udziału Frømandskorpset nie da się na tej podstawie potwierdzić.
Źródła
- Forsvaret (duńskie siły zbrojne) — karta Frømandskorpset: zadania jednostki, podległość pod Specialoperationskommandoen, lokalizacja Flådestation Kongsøre.
- Forsvaret — oficjalna strona szkolenia kandydatów na płetwonurków.
- Forsvaret, 2015 — Jægerkorpset og Frømandskorpset overdrages til Specialoperationskommandoen: przejście obu jednostek pod SOKOM z dniem 1 lipca 2015 roku, sztab dowództwa w bazie lotniczej Aalborg.
- Forsvaret — historia duńskiego udziału w Operation Enduring Freedom: zespół rozpoznawczy w grudniu 2001 roku, Task Group Ferret w Afganistanie od stycznia do czerwca 2002 roku, podporządkowanie taktyczne Task Force K-Bar.
- Den Store Danske / lex.dk, Hans Christian Bjerg (overarkivar emeritus, Rigsarkivet), aktualizacja 12 sierpnia 2025 — Søværnets Frømandskorps: data utworzenia 17 czerwca 1957, brytyjska inspiracja, Kongsøre, około 120 żołnierzy, około pięciu absolwentów rocznie, operacje antypirackie u wybrzeży Afryki.
- Kongehuset (duński dwór królewski) — biogram Fryderyka X: ukończenie szkolenia płetwonurka w 1995 roku, stopnie rezerwy marynarki wojennej, członkostwa honorowe.
- CBC / Associated Press, luty 2010 — relacja z odbicia frachtowca „Ariella”: wejście duńskich sił specjalnych na pokład, uwolnienie dwudziestopięcioosobowej załogi, brak piratów na statku.
- Forsvaret, maj 2026 — komunikat o ćwiczeniach Baltic Shield 2026: termin 8–14 maja, obszar od Bornholmu po północne wybrzeże Polski.
- Polska Zbrojna — relacja z Baltic Shield 2026: udział polskiego komponentu wojsk specjalnych.
- Special Operations Forces Magazine — historia organizacyjna Formozy na podstawie informacji jednostki: akt z 13 listopada 1975 roku, sformowanie Wydziału Działań Specjalnych z dniem 1 stycznia 1976 roku, podporządkowanie dowódcy Wojsk Specjalnych 1 stycznia 2008 roku.
- Polska Zbrojna — historia Formozy: data powołania jednostki i jej pierwszy dowódca.
- Polska Zbrojna, Łukasz Zalesiński, maj 2026 — „Specjalsi przeciw flocie cieni”: wspólny abordaż operatorów Formozy i duńskich wojsk specjalnych na statku podejrzewanym o przynależność do floty cieni.
Zdjęcie otwierające: operatorzy na pokładzie okrętu podczas zjazdu po linie ze śmigłowca. Fot. Forsvaret (duńskie siły zbrojne), materiał z oficjalnego serwisu jednostki. Materiał wideo pochodzi z oficjalnego kanału Forsvaret i jest osadzony przez YouTube. Karta w mediach społecznościowych jest naszą grafiką własną.
