Cywilna „Selekcja”, którą organizuje, wróciła w 2026 roku na Poligon Drawski, a w październiku był jedną z głównych postaci Bieszczady Tactical Dark Expo. Zanim jednak major rezerwy Arkadiusz Kups zaczął szkolić cywilów, był szkoleniowcem 56. Kompanii Specjalnej. Po rozwiązanej jednostce zostały tablica w Szczecinie i nazwa jego systemu walki — Combat 56. Jej historię Kups opisał później w dwóch książkach.
56. Kompania Specjalna: szkoleniowiec od niekonwencjonalnych metod
56. Kompania Specjalna istniała od 1967 do 1994 roku, od 1981 roku w Szczecinie. Była jedną z kompanii specjalnych Ludowego Wojska Polskiego, czyli armii PRL, przeznaczonych do działań specjalnych i dywersyjnych. W 1994 roku, razem z bliźniaczą 62. Kompanią Specjalną z Bolesławca, została rozwiązana.
Kups był w niej szkoleniowcem. Dowódcą kompanii był wtedy kpt. Marek Demczuk, a zespołem żołnierzy zawodowych dowodził por. Piotr Patalong — późniejszy generał i Dowódca Wojsk Specjalnych, któremu poświęciliśmy osobny profil: Ludzie Wojsk Specjalnych – Piotr Patalong.
Kompania szukała wiedzy poza własnymi instrukcjami. Na poligon zapraszano m.in. mistrza świata w strzelectwie Andrzeja Sieledcowa i Andrzeja Bryla, od którego żołnierze uczyli się walki w kontakcie. Kups wspominał to tak:
„Ściągaliśmy, co się dało, niedostępne jeszcze wówczas instrukcje i normy brytyjskie, amerykańskie, izraelskie… Nikt u nas nie strzelał wówczas zgodnie z naszymi instrukcjami, bo to były bzdury. Urządzaliśmy prowadzenie ognia po wysiłku, po biegach, po czołganiu”.
Tamte lata miały też drugą stronę. Kups wspomina grudzień 1981 roku:
„Prawdziwe chwile grozy przeżywaliśmy po tragedii w kopalni »Wujek«, kiedy wraz z czwartym rocznikiem, uzbrojeni i z załadowaną amunicją, czekaliśmy dwie doby w gotowości do użycia. Baliśmy się tego, że po drugiej stronie nie będą stali jacyś abstrakcyjni źli ludzie, ale nasi bracia i ojcowie”.
Combat 56: system nazwany na pamiątkę kompanii
Na początku lat 90. Kups opracował system walki kontaktowej dla jednostek specjalnych, nastawiony na szybkie wyeliminowanie przeciwnika. Według jego biogramu czerpał m.in. z koreańskiego kyoksulu, judo oraz wzorców szkoleniowych SWAT, SAS i Specnazu.
Po rozwiązaniu 56. Kompanii system przyjął nazwę Combat 56 — na pamiątkę jednostki. Z czasem rozszerzył się o techniki interwencyjne, strzelectwo bojowe i samoobronę. Dziś Combat 56 prowadzi szkolenia otwarte w różnych miastach i ma autoryzowane sekcje instruktorskie.
Buzdygan i odejście do rezerwy
Jeszcze w służbie, w stopniu kapitana, Kups otrzymał Buzdygana — nagrodę miesięcznika „Polska Zbrojna”, którą — jak pisze redakcja — laureaci dostają „za to, co zrobili, co robią i na pewno jeszcze zrobią dla armii”. „Polska Zbrojna” wymienia go wśród swoich laureatów obok m.in. Romana Polko, Piotra Patalonga i Edwarda Gruszki. Jego biogram podaje rok 1998 i odejście do rezerwy rok później.
Dwie książki o 56. Kompanii
Historię kompanii Kups opisał razem z dziennikarzem Piotrem Bernabiukiem. W 2007 roku ukazała się książka „Mjr Kups o 56. Kompanii Specjalnej” (Red Horse, 496 stron), a w 2016 roku — zupełnie nowe opracowanie „Major Kups odsłania kulisy… 56 Kompania Specjalna” (Combat 56, 303 strony). Druga książka, jak pisała „Polska Zbrojna”, opisuje przede wszystkim jego „szlak bojowy”, szkolenie i dobór żołnierzy, sprzęt, nurkowanie i skoki spadochronowe.
„Selekcja”: cywilna, ale na wojskowych zasadach
Najbardziej znanym projektem Kupsa jest „Selekcja” — kilkudniowa cywilna impreza ekstremalna wzorowana na wojskowych sprawdzianach. Nie jest naborem do żadnej jednostki: kto ją ukończy, nie dostaje się do wojska, tylko sprawdza samego siebie. Edycja 2026, oznaczona jako XXIII, miała etap wstępny (preselekcję) 20–21 czerwca pod Wrocławiem i część właściwą 8–12 lipca na Poligonie Drawskim.
Uczestnicy nie znają planu ani godziny końca. Według Kupsa to właśnie jest sedno:
„Największym problemem selekcji dla uczestnika jest niepewność”.
O tym, dlaczego ludzie odpadają, mówi krótko: przygotować fizycznie da się dziś niemal każdego, a o porażce decyduje psychika — „głowa szuka pretekstu”. Na trasie obowiązuje zasada, którą powtarza uczestnikom: „w życiu robi się coś dobrze albo nie robi się wcale”.
Bieszczady Tactical Dark Expo
Od 2026 roku Kups jest głównym konsultantem merytorycznym i akcjonariuszem spółki, która organizuje Bieszczady Tactical Dark Expo — targi i testy sprzętu z udziałem weteranów GROM, JWK i Formozy, jednostki specjalnej Marynarki Wojennej. Relacja z wydarzenia: BTDE 2026: weterani GROM, JWK i Formozy ocenili sprzęt w Bieszczadach.
Powiązane wpisy
Najczęstsze pytania
Czy „Selekcja” Kupsa to nabór do Wojsk Specjalnych?
Nie. To cywilna impreza ekstremalna. Czerpie z wojskowych metod, ale jej ukończenie nie daje wstępu do żadnej jednostki. Nabory do jednostek specjalnych — JWK, GROM, Formozy czy AGAT — prowadzą same jednostki.
W jakiej jednostce służył Arkadiusz Kups?
W 56. Kompanii Specjalnej w Szczecinie, gdzie był szkoleniowcem. Kompanię rozwiązano w 1994 roku.
Skąd nazwa Combat 56?
Od 56. Kompanii Specjalnej. System walki kontaktowej, który Kups opracował na początku lat 90., po rozwiązaniu kompanii przyjął jej numer.
Gdzie przeczytać więcej o 56. Kompanii Specjalnej?
W dwóch książkach Kupsa i Piotra Bernabiuka: „Mjr Kups o 56. Kompanii Specjalnej” (Red Horse 2007, ISBN 978-83-60504-35-2) i „Major Kups odsłania kulisy… 56 Kompania Specjalna” (Combat 56, 2016, ISBN 978-83-944765-0-2).
Źródła
„56 Kompania Specjalna — elitarna jednostka Wojska Polskiego w PRL”, wiadomosci.wp.pl — skład kompanii i cytat o szkoleniu strzeleckim. Anna Dąbrowska, „Specjalsi od kuchni”, polska-zbrojna.pl, 9 maja 2016 — daty kompanii, książki i cytat o kopalni „Wujek”. „Siła Buzdyganów”, polska-zbrojna.pl, 2 marca 2013 — Buzdygan. Fundacja PB, „Historia 56 kompanii specjalnej”, fundacjapb.pl. Biogram własny: combat56.pl — geneza systemu, rok nagrody i odejścia do rezerwy; oferta szkoleń i sekcje: combat56.pl. Dane wydawnicze książek: lubimyczytac.pl (2007) i lubimyczytac.pl (2016). Skład spółki organizującej BTDE: btde.pl. Wywiad Cypriana Majchra „Selekcja to legalna egzekucja ego”, YouTube, 11 czerwca 2026 — cytaty o „Selekcji”. Zdjęcie: fot. Suchecki / BTDE.
