14 września Powietrzna Jednostka Operacji Specjalnych obchodzi swoje święto. To jednostka z Powidza, która dowozi operatorów Wojsk Specjalnych w rejon działań, desantuje ich nocą i zabiera z powrotem — także wtedy, gdy ktoś został odcięty.
Z okazji święta przedstawiamy PJOS w całości: skąd wywodzi swoje tradycje, co robi na co dzień, na czym lata i jak do niej trafić. Do jednostki prowadzą dwie różne drogi — kwalifikacja do służby w PJOS i selekcja do działającego w niej Zespołu Odzyskiwania Izolowanego Personelu — i o obu piszemy w drugiej części tekstu.
PJOS w skrócie
Powietrzna Jednostka Operacji Specjalnych została sformowana 1 lutego 2023 roku na bazie 7. Eskadry Działań Specjalnych. Stacjonuje na lotnisku w Powidzu. W czasie pokoju podlega 3. Skrzydłu Lotnictwa Transportowego, a w działaniach realnych dowodzenie przejmuje Dowództwo Komponentu Wojsk Specjalnych.
PJOS jest jednostką lotniczą, a nie jednostką Wojsk Specjalnych. Jej zadaniem jest lotnicze wsparcie pododdziałów specjalnych — o każdej porze, w każdych warunkach atmosferycznych i terenowych.
Jednostką dowodzi płk pil. Piotr Ciechan — jej pierwszy i dotychczas jedyny dowódca.
Święto i tradycje
Święto jednostki ustanowiła Decyzja 112/MON z 2 września 2024 roku. Ta sama decyzja przekazała PJOS dziedzictwo trzech formacji:
- 301. Dywizjonu Bombowego (1940–1943) — polskiej jednostki lotniczej walczącej w Wielkiej Brytanii,
- 1586. Eskadry Specjalnego Przeznaczenia (1943–1944) — wykonującej zrzuty dla SOE i Cichociemnych oraz loty nad powstańczą Warszawą,
- 7. Eskadry Działań Specjalnych — bezpośredniej poprzedniczki PJOS.
Ciągłość jest tu dosłowna. 7. Eskadra powstała w 2010 roku jako jednostka lotnicza wsparcia Wojsk Specjalnych i od początku latała na śmigłowcach z rodziny Mi-17 — na tym samym typie, na którym dziś lata PJOS. Za jednostką sformowaną w 2023 roku stoi więc szesnaście lat doświadczenia polskiego lotnictwa specjalnego.
Co PJOS robi na co dzień
Priorytetem są loty nocne z użyciem noktowizji, na małych wysokościach i w zróżnicowanym terenie. Załogi desantują i podejmują sekcje Wojsk Specjalnych, także technikami linowymi: szybką liną (fast rope), zjazdami na linach i transportem ludzi na tzw. „gronie”. Te same umiejętności PJOS przekazuje innym formacjom — w 2026 roku jej załoga zabezpieczała szkolenie wysokościowe Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej.
Standardem są procedury NATO. W 2024 roku jednostka pełniła dyżur w Siłach Odpowiedzi NATO — dla trzonu personelu, który wywodzi się z 7. Eskadry, był to trzeci taki cykl, po latach 2016 i 2020.
Zdolności jednostki przydały się także w kraju. Podczas powodzi we wrześniu 2024 roku ówczesny ppłk pil. Piotr Ciechan dowodził zgrupowaniem śmigłowców „Wrocław”: Mi-17 z PJOS i z armii czeskiej — której maszyny od początku 2024 roku stacjonowały w Powidzu i szkoliły się razem z pilotami PJOS — Sokołami 3. Skrzydła Lotnictwa Transportowego oraz Black Hawkami Wojsk Specjalnych.
Załogi Mi-17 ewakuowały mieszkańców prosto z zalanych domów: ratownik zjeżdżał na linie, zakładał ewakuowanej osobie uprząż i asekurował ją przy wciąganiu na pokład. Przy wałach chroniących Nysę dwie załogi śmigłowców wykonały jednej nocy 105 lotów ze zrzutem worków z piaskiem — w sumie 16 godzin nalotu.
Na czym lata PJOS
Podstawową platformą jest Mi-17: załoga trzech żołnierzy, do 24 żołnierzy desantu z pełnym wyposażeniem, prędkość do 250 km/h i zasięg do 1100 km ze zbiornikami dodatkowymi. Maksymalny desant i maksymalny zasięg to różne konfiguracje.
Jednostka przygotowuje się do śmigłowca S-70i Black Hawk. W lipcu 2026 roku 33. Baza Lotnictwa Transportowego podpisała z Polskimi Zakładami Lotniczymi w Mielcu umowy na szkolenie pilotów, załóg pokładowych i obsługi naziemnej PJOS na ten śmigłowiec. Kursy zaplanowano do grudnia 2026 roku. W Siłach Zbrojnych RP na S-70i lata dotąd Zespół Lotniczy JW GROM.
Jak trafić do PJOS: dwa różne procesy
Do jednostki prowadzą dwa odrębne postępowania. Mają inne cele, innych adresatów i inne wymagania — zanim wyślesz ankietę, ustal, które dotyczy ciebie.
| Kwalifikacja do PJOS | Selekcja do ZOIP | |
|---|---|---|
| Cel | służba w jednostce | służba w Zespole Odzyskiwania Izolowanego Personelu |
| Dla kogo | kandydaci spełniający wymagania naboru; preferowane kompetencje techniczne i lotnicze | żołnierze i kandydaci do zawodowej służby wojskowej, na konkretny korpus |
| Etapy | 4: ankieta, test sprawnościowy, badania psychologiczne, rozmowa | 5: analiza ankiet, egzamin sprawnościowy, badania psychologiczne, test w terenie, rozmowa |
| Sprawność | test w jeden dzień; piloci i załogi pokładowe dodatkowo pływanie 50 m | własne normy ZOIP, m.in. marszobieg 3000 m i pływanie 200 m |
| Po pozytywnym wyniku | brak gwarancji wyznaczenia na stanowisko | brak gwarancji wyznaczenia na stanowisko |
Kwalifikacja do PJOS
Warunki i preferowane specjalności
Podstawowe wymagania to obywatelstwo polskie, niekaralność, wykształcenie co najmniej średnie i brak przeciwwskazań zdrowotnych do służby. Obowiązuje też znajomość angielskiego według STANAG 6001: 1.1.1.1 dla szeregowych, 2.2.1.1 dla podoficerów i 2.2.2.2 dla oficerów.
Do służby inżynieryjno-lotniczej jednostka preferuje zawody techniczne: mechanika lotniczego, automatyka, elektryka, elektromechanika, elektronika, mechatronika, montera sieci i urządzeń teleinformatycznych, mechanika maszyn i urządzeń oraz mechanika pojazdów samochodowych. Szeregowym i podoficerom atut daje prawo jazdy kategorii C i C+E.
Cztery etapy
- Ankieta personalna.
- Test sprawnościowy — w jeden dzień; piloci i załogi pokładowe zdają dodatkowo pływanie na 50 m.
- Badania psychologiczne.
- Rozmowa kwalifikacyjna.
Ankieta i najbliższy termin
Najbliższa kwalifikacja odbędzie się 28 września 2026 roku.
- Ankietę personalną wysyła się wyłącznie Pocztą Polską na adres: Powietrzna Jednostka Operacji Specjalnych, Powidz – Osiedle 6, 62-430 Powidz, z dopiskiem „PJOS – ANKIETA PERSONALNA”.
- Do ankiety nie dołącza się świadectw ani certyfikatów.
- Ankieta, która dotrze po terminie, trafia do kolejnej edycji.
- Koszty dojazdu i udziału w kwalifikacji ponosi kandydat.
Selekcja do ZOIP
Zespół Odzyskiwania Izolowanego Personelu działa w strukturze PJOS i przygotowuje się do odzyskiwania ludzi odciętych od własnych sił — zestrzelonych załóg, izolowanych zespołów i rannych. Selekcja do ZOIP jest osobnym postępowaniem, a nie inną nazwą naboru do całej jednostki.
Kto może się zgłosić
Kandydat musi spełniać minimalne wymagania dla żołnierzy lub kandydatów do zawodowej służby wojskowej w rozumieniu ustawy z 11 marca 2022 roku o obronie Ojczyzny. Wchodzi się na konkretny korpus: podoficerski wymaga wykształcenia co najmniej średniego, oficerski — wyższego magisterskiego. Kandydat musi mieć ukończone 18 lat i nie mieć przeciwwskazań zdrowotnych do służby wojskowej. Znajomość angielskiego według STANAG 6001 jest atutem, nie warunkiem.
Pięć etapów i normy sprawnościowe
- Analiza ankiet personalnych.
- Egzamin sprawności fizycznej.
- Badania psychologiczne.
- Test w trudnych warunkach klimatyczno-terenowych.
- Rozmowa kwalifikacyjna.
Na egzaminie sprawnościowym obowiązują cztery konkurencje obowiązkowe:
- marszobieg 3000 m — do 12 minut 30 sekund,
- podciąganie na drążku — minimum 16 powtórzeń,
- skłony tułowia w 2 minuty — minimum 70,
- pływanie 200 m stylem dowolnym — do 4 minut 30 sekund.
Do tego instruktor wybiera w dniu testu cztery konkurencje z dziesięciu dodatkowych — od biegu na 100 m i wspięcia po linie, przez bieg wahadłowy i burpees, po spacer farmera z dwoma ciężarami po 25 kg i drabinę speleo. Z czterech konkurencji dodatkowych jedną można nie zaliczyć i pozostać w procesie; wszystkie cztery obowiązkowe muszą być zaliczone.
Limit podejść i wynik
Do selekcji można podchodzić trzykrotnie. Jednostka prosi, by osoby, które wiedzą, że nie zaliczą egzaminu sprawnościowego, wstrzymały się ze złożeniem dokumentów do czasu poprawienia wyników — każde podejście zużywa jedną z trzech prób. Pozytywne przejście selekcji nie jest równoznaczne z wyznaczeniem na stanowisko: jednostka może chwilowo nie mieć wolnego etatu odpowiadającego kwalifikacjom albo stopniowi kandydata.
Pierwsza selekcja za nami
9 września 2026 roku PJOS ogłosiła zakończenie pierwszej w swojej historii selekcji do ZOIP. Ostatni etap trwał kilka dni w terenie górskim, w zmiennych warunkach atmosferycznych. Pozytywną ocenę uzyskało 33 procent uczestników. Organizację selekcji wsparły Jednostka Wojskowa Komandosów i Jednostka Wojskowa AGAT. Terminy kolejnych edycji jednostka podaje w swoich komunikatach.
Powiązane wpisy
Najczęstsze pytania (FAQ)
Kiedy obchodzone jest Święto PJOS?
14 września. Datę ustanowiła Decyzja 112/MON z 2 września 2024 roku.
Czy PJOS należy do Wojsk Specjalnych?
Nie formalnie. To jednostka lotnicza podległa w czasie pokoju 3. Skrzydłu Lotnictwa Transportowego, która w działaniach realnych przechodzi pod Dowództwo Komponentu Wojsk Specjalnych.
Czy koszty udziału w kwalifikacji są zwracane?
Nie. Dojazd i udział w kwalifikacji kandydat pokrywa sam.
Czy pozytywny wynik gwarantuje przyjęcie?
Nie. Zarówno w kwalifikacji do PJOS, jak i w selekcji do ZOIP pozytywny wynik nie oznacza automatycznego wyznaczenia na stanowisko — decyduje też dostępność etatu.
Gdzie sprawdzać aktualne terminy?
Na stronie jednostki, w zakładkach „Kwalifikacja” i „Selekcja”, oraz w jej komunikatach.
Źródła
- Powietrzna Jednostka Operacji Specjalnych — oficjalna strona jednostki: rys historyczny, kierownictwo i poczet dowódców, zadania, wyposażenie, „Kwalifikacja”, „Selekcja”.
- PJOS, „Żołnierze PJOS aktywnie pomagają w walce z powodzią”, 25 września 2024 r.
- Ewa Korsak, „Śmigłowce na pomoc powodzianom”, „Polska Zbrojna”, 17 września 2024 r. — zgrupowanie śmigłowców „Wrocław”, ewakuacje, zrzuty worków z piaskiem pod Nysą.
- Komunikat PJOS o zakończeniu pierwszej selekcji do ZOIP, 9 września 2026 r.
- Decyzja 112/MON z 2 września 2024 r. — święto jednostki i dziedziczone tradycje.
- Dokumentacja przetargowa 33. Bazy Lotnictwa Transportowego, postępowanie 6/OB/2026 — szkolenie personelu na S-70i (ogłoszenia TED 340499-2026 i 497092-2026).
Warunki naboru i terminy mogą się zmieniać. Przed wysłaniem ankiety sprawdź aktualny komunikat na stronie jednostki.
