Kotwica Polski Walczącej, nóż wojsk specjalnych i cyfra „1″ na sztandarze. Symbole Jednostki Wojskowej Komandosów z Lublińca to nie tylko znaki rozpoznawcze – to zapisana w metalu i tkaninie ciągłość od konspiracji Armii Krajowej po współczesne Wojska Specjalne. Oznakę i odznakę pamiątkową wprowadziły decyzje Ministra Obrony Narodowej, a sztandar wręczono w imieniu Prezydenta RP.
Oznaka rozpoznawcza
Oznakę rozpoznawczą JWK wprowadzono decyzją nr 157/MON z 28 kwietnia 2014 r. Jej projekt – według materiałów JWK autorstwa graficzki Olgi Łebkowskiej – powstał po konsultacjach z weteranami II wojny światowej i komandosami z Lublińca. Efektem jest znak prosty, a przez to łatwy w identyfikacji.

Oznaka łączy kotwicę Polski Walczącej – nawiązanie do dziedziczonych tradycji trzech batalionów Armii Krajowej: „Zośki”, „Parasola” i „Miotły” – ze sztyletem kojarzonym jednoznacznie z wojskami specjalnymi. Odwołuje się też do oznaki 1. Pułku Specjalnego z Lublińca, przekształconego w JWK w październiku 2011 r. Czarny kolor tarczy oznacza Wojska Specjalne, a czerwone godło zaczerpnięto z oznaki 1. Samodzielnej Kompanii Commando, której tradycje jednostka również dziedziczy.
Oznaka jest znakiem zastrzeżonym i występuje w trzech wersjach – na mundur wyjściowy, polowy i pustynny. Dodatkowo własne oznaki rozpoznawcze mają poszczególne pododdziały: Zespół Dowodzenia (tradycje „Zośki”), Zespół Bojowy A („Miotła”), Zespół Bojowy B (1. Samodzielna Kompania „Commando”) oraz Zespół Bojowy C („Parasol”).
Odznaka pamiątkowa
Odznakę pamiątkową JWK wprowadzono decyzją nr 25/MON z 17 lutego 2020 r. O wymiarach 35×45 mm, wykonana z metalu w barwie srebrzystej, przedstawia nóż wojsk specjalnych skierowany ostrzem ku górze. Nad nim rozwinięta jest czasza spadochronu, po bokach noża – stylizowane skrzydła z odznaki skoczka spadochronowego, a u podstawy liście dębu.
Symbolika jest czytelna: nóż oznacza gotowość do walki, skrzydła nawiązują do rodowodu jednostki i więzi z pokoleniami spadochroniarzy-zwiadowców, a liście dębu symbolizują odwagę, siłę i odporność na przeciwności losu. Cała odznaka nawiązuje do odznaki pamiątkowej 1. Pułku Specjalnego Komandosów.
Odznaka jest numerowana i nadawana imiennie, wraz z legitymacją. Przysługuje m.in. dowódcy JWK z tytułu objęcia stanowiska, żołnierzom i pracownikom wojska po co najmniej trzech latach nienagannej służby lub pracy, byłym żołnierzom i pracownikom, a wyjątkowo także osobom szczególnie zasłużonym dla jednostki. Pierwszy egzemplarz odznaki trafia do Muzeum Wojska Polskiego.
Sztandar
2 grudnia 1995 r. – w imieniu Prezydenta RP Lecha Wałęsy – gen. dyw. Marian Robełek wręczył nowo ufundowany sztandar dowódcy 1. Pułku Specjalnego Komandosów płk. Zbigniewowi Kwintalowi. Sztandar, ufundowany przez społeczeństwo ziemi lublinieckiej, został później odziedziczony przez Jednostkę Wojskową Komandosów.
Na głównej stronie płata, w wieńcach wawrzynu w czterech rogach, umieszczono cyfrę „1″ – upamiętniającą 1. Pułk Specjalny Komandosów. Na stronie odwrotnej w wieńce wawrzynu wpleciono: odznakę 1. Pułku Specjalnego, odznakę batalionu „Parasol”, odznakę 1. Samodzielnej Kompanii Commando oraz herb miasta Lublińca. W 2001 r. na sztandar przeniesiono Krzyż Virtuti Militari ze sztandaru batalionu „Zośka”.
Na drzewcu sztandaru znajduje się 14 gwoździ honorowych – upamiętniających osoby, korpusy i instytucje uczestniczące w projektowaniu i fundowaniu sztandaru – oraz 10 gwoździ pamiątkowych z nazwami grup kombatantów i miejsc związanych z historią formacji, których tradycje przejął 1. Pułk Specjalny, a kontynuuje JWK.
Co łączą te symbole
Wszystkie trzy znaki opowiadają tę samą historię: dziedzictwo Armii Krajowej i polskich komandosów II wojny światowej, przeniesione do współczesnej jednostki specjalnej z Lublińca. Kotwica „Polski Walczącej”, odznaki batalionów „Zośka”, „Parasol” i „Miotła”, spuścizna 1. Samodzielnej Kompanii Commando – to nie ozdoby, lecz deklaracja ciągłości. JWK nosi je jako żywy depozyt tradycji, a nie pamiątkę z gabloty.
Najczęstsze pytania
Co przedstawia oznaka rozpoznawcza JWK?
Kotwicę Polski Walczącej (tradycje batalionów AK „Zośka”, „Parasol”, „Miotła”) i sztylet wojsk specjalnych na czarnej tarczy, z czerwonym godłem z oznaki 1. Samodzielnej Kompanii Commando. Wprowadzono ją decyzją nr 157/MON z 2014 r.
Kto może otrzymać odznakę pamiątkową JWK?
Dowódca JWK, żołnierze i pracownicy wojska po co najmniej trzech latach nienagannej służby lub pracy, byli żołnierze i pracownicy, a wyjątkowo również osoby szczególnie zasłużone dla jednostki. Odznaka jest numerowana i nadawana imiennie.
Skąd pochodzi sztandar JWK?
Został wręczony 2 grudnia 1995 r. dowódcy 1. Pułku Specjalnego Komandosów płk. Zbigniewowi Kwintalowi i ufundowany przez społeczeństwo ziemi lublinieckiej. JWK odziedziczyła go po 1. PSK; w 2001 r. przeniesiono na niego Krzyż Virtuti Militari ze sztandaru batalionu „Zośka”.
Źródła
- Decyzja nr 157/MON Ministra Obrony Narodowej z 28 kwietnia 2014 r. (oznaka rozpoznawcza JWK).
- Decyzja nr 25/MON Ministra Obrony Narodowej z 17 lutego 2020 r. (odznaka pamiątkowa JWK).
- Jednostka Wojskowa Komandosów – jwk.wp.mil.pl (zakładka „Tradycje”).
- Wronka, monografia JWK (2024).
- JWK – profil „Cisi i skuteczni”.