W 2026 roku polski policyjny kontrterroryzm skończył pięćdziesiąt lat. Jubileusz ma konkretną datę: 22 lutego 1976 roku w Komendzie Stołecznej MO powstał Wydział Zabezpieczenia — pierwsza w Polsce jednostka przeznaczona do odbijania zakładników i zatrzymywania szczególnie niebezpiecznych przestępców. Dzisiejszy Centralny Pododdział Kontrterrorystyczny Policji „BOA” wywodzi się właśnie stamtąd.
Impuls przyszedł z Monachium, wzór z Finlandii
Powód powstania jednostki był ten sam, który w latach siedemdziesiątych uruchomił podobne formacje w całej Europie: nieudana próba odbicia izraelskich sportowców podczas igrzysk w Monachium w 1972 roku. Po tamtej katastrofie stało się jasne, że zwykła policja nie ma ani sprzętu, ani wyszkolenia, by prowadzić takie działania.
Polska poszła po wzór do Finlandii. W 1975 roku delegacja resortu spraw wewnętrznych obserwowała działanie fińskiej jednostki Karhu-ryhmä — „Grupy Niedźwiedzia” — i to ona przesądziła o powołaniu polskiego odpowiednika. Rok później Wydział Zabezpieczenia ruszył z 47 funkcjonariuszami w pięciu sekcjach bojowych. Zadanie było wtedy formułowane wąsko: przeciwdziałanie terroryzmowi kryminalnemu.
System rozrastał się szybko: w 1978 roku powstało siedem kolejnych plutonów specjalnych przy jednostkach ZOMO w największych miastach, w 1980 — kolejne. Z tych plutonów, po kilku przekształceniach, wyrosła dzisiejsza sieć pododdziałów terenowych.
Od Wydziału Zabezpieczenia do „BOA”
Nazwa zmieniała się kilkakrotnie i za każdym razem oznaczała inną pozycję jednostki w strukturze. W 1982 roku był to Wydział Zabezpieczenia Stołecznego Urzędu Spraw Wewnętrznych, w 1990 — Wydział Antyterrorystyczny Komendy Stołecznej Policji, a w 2000 — Samodzielny Pododdział Antyterrorystyczny Policji w Warszawie.
Droga do dzisiejszej jednostki centralnej nie była prosta. Biuro Operacji Antyterrorystycznych powstało w 2003 roku, ale już w kwietniu 2004 przekształcono je w Zarząd Operacji Antyterrorystycznych — w praktyce oznaczało to obniżenie rangi komórki w strukturze Policji. BOA reaktywowano dopiero w maju 2008 roku. Od 2019 roku ustawowa nazwa brzmi Centralny Pododdział Kontrterrorystyczny Policji „BOA”. Skrót jest częścią nazwy ustawowej.
Magdalenka — cezura
W nocy z 5 na 6 marca 2003 roku w podwarszawskiej Magdalence policyjni antyterroryści zatrzymywali dwóch groźnych przestępców z gangu „mutantów”. Akcja zakończyła się najtragiczniej w historii polskiego kontrterroryzmu: zginęli dwaj funkcjonariusze — Marian Szczucki i Dariusz Marciniak. Rannych zostało siedemnastu policjantów. Jeden z zabitych zmarł osiem dni po szturmie, nie odzyskawszy przytomności.
Rocznica Magdalenki jest do dziś obchodzona z udziałem kierownictwa MSWiA i Policji. W środowisku ta noc funkcjonuje jako punkt odniesienia — wydarzenie, po którym zmieniało się podejście do wyposażenia, taktyki i osłony medycznej działań.
Reforma 2019: kontrterroryzm jako osobna służba
Najważniejsza zmiana strukturalna przyszła jednak dopiero w 2019 roku. Ustawa z 9 listopada 2018 roku dodała do ustawy o Policji artykuł 5c i od 5 kwietnia 2019 roku powołała w Policji odrębną służbę kontrterrorystyczną — obok m.in. kryminalnej, śledczej, prewencyjnej i wspomagającej.
Struktura jest dwupoziomowa. CPKP „BOA” to szczebel centralny, podległy bezpośrednio Komendantowi Głównemu Policji. W województwach działają samodzielne pododdziały kontrterrorystyczne (SPKP), podlegające komendantom wojewódzkim.
Reforma przyniosła też zmianę, która dla kandydatów jest najważniejsza: do służby kontrterrorystycznej można aplikować prosto z cywila, bez wcześniejszej służby w Policji. Jak wygląda ta ścieżka, opisaliśmy osobno w tekście o tym, jak zostać policyjnym kontrterrorystą. Wakatów w tej służbie nie uzupełnia się łatwo, choć chętnych nie brakuje.
Jak wygląda jednostka w roku jubileuszu
Szkolenie ma dziś wspólny fundament: kurs bazowy realizowany centralnie dla całej służby, a na nim nadbudowane specjalizacje — strzelectwo wyborowe, negocjacje, działania w skażeniu chemicznym i biologicznym (CBRN) oraz medycyna taktyczna. Zadania to działania kontrterrorystyczne, działania minersko-pirotechniczne oraz wspieranie działań ochronnych wobec osób podlegających ochronie.
Osobną częścią służby są psy bojowe. W 2026 roku było ich w policyjnej służbie kontrterrorystycznej szesnaście; w warsztatach brały udział psy z BOA oraz z pododdziałów w Białymstoku, Łodzi, Radomiu i Warszawie. To owczarki belgijskie i holenderskie, po 120 dniach kursu specjalistycznego, pracujące w ciemności i w ciasnych wnętrzach. Te same rasy i ta sama filozofia użycia co w wojskowych zespołach K9.
Na zewnątrz jednostka funkcjonuje w sieci ATLAS, która zrzesza specjalne jednostki interwencyjne państw Unii Europejskiej oraz krajów stowarzyszonych — Wielkiej Brytanii, Islandii, Norwegii i Szwajcarii — i współpracuje także z partnerami spoza Europy.
Obchody: dwie daty, nie jedna
17 lipca 2026 roku w Muzeum Wojska Polskiego odbyła się gala jubileuszowa. Poza kierownictwem Policji i MSWiA byli na niej dowódcy jednostek interwencyjnych z sieci ATLAS oraz Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych.
24 lipca, podczas centralnych obchodów Święta Policji na placu Marszałka Piłsudskiego, w defiladzie wzięły udział formacje z tegorocznymi jubileuszami: 50-lecie BOA, 95-lecie Lotnictwa Policji i stulecie stanowiska dzielnicowego. Tego samego dnia dowódca BOA odebrał nominację generalską.
Dwa lata wcześniej, 16 lipca 2024 roku, jednostka otrzymała sztandar. Ceremonia odbyła się na dziedzińcu Muzeum Katyńskiego, przy 105. rocznicy powołania Policji Państwowej — miejsce wybrano nieprzypadkowo, bo wśród ofiar zbrodni katyńskiej największą grupę zawodową stanowili przedwojenni policjanci.
BOA a Wojska Specjalne — co je różni
To dwie różne formacje, podlegające dwóm różnym resortom. CPKP „BOA” to Policja i MSWiA, z mandatem do działania wewnątrz kraju. GROM, JWK, Formoza, AGAT i NIL to wojsko i MON — wykonują operacje specjalne zarówno poza granicami, jak i w kraju, a ustawa antyterrorystyczna przewiduje ich użycie do wsparcia Policji przy określonych stopniach alarmowych. Różnią je resort, podstawa prawna i rola w systemie.
Spotykają się jednak częściej, niż wynikałoby to z podziału kompetencji: na wspólnych ćwiczeniach, na kursach medycyny pola walki i w scenariuszach, w których jedni przekazują drugim teren. Dobrym przykładem jest pytanie o to, kto w Polsce szturmuje statek — odpowiedź zależy od tego, gdzie jednostka pływa i kto w danym momencie odpowiada za akwen.
Powiązane wpisy
Najczęstsze pytania
Czy BOA powstała w 1976 roku?
W 1976 roku powstał Wydział Zabezpieczenia Komendy Stołecznej MO — poprzednik dzisiejszej jednostki. Biuro Operacji Antyterrorystycznych utworzono w 2003 roku, a CPKP „BOA” istnieje od reformy z 2019 roku. Tradycje jednostki sięgają 1976 roku.
Czym różni się CPKP „BOA” od SPKP?
BOA to jednostka centralna podległa Komendantowi Głównemu Policji. SPKP to samodzielne pododdziały kontrterrorystyczne w województwach, podległe komendantom wojewódzkim. Razem tworzą jedną służbę kontrterrorystyczną.
Czy trzeba być policjantem, żeby trafić do kontrterrorystów?
Od reformy z 2019 roku kandydat może aplikować bezpośrednio z cywila. Obowiązują wymagania takie jak przy przyjęciu do Policji, a dodatkowo test sprawności o wymaganiach właściwych dla służby kontrterrorystycznej.
Czy BOA ma własne śmigłowce?
Policyjne Black Hawki i Belle należą do Lotnictwa Policji; jednostka kontrterrorystyczna z nich korzysta.
Źródła
- policja.pl — „Historia CPKP «BOA»” (powstanie 22.02.1976, wzór fiński, 47 funkcjonariuszy, rozwój 1978–1980, zmiany nazw).
- Gazeta Policyjna „997″ — Aldona Bandzul, „Historia wyjątkowych ludzi” oraz insp. Anna Kędzierzawska, „Siłę BOA od 50 lat tworzą ludzie” (wydanie z 2026 r.).
- Gazeta Policyjna „997″ — Jacek Herok, „Pies bojowy walczy w absolutnej ciszy” (psy bojowe w służbie KT).
- gov.pl / MSWiA oraz policja.pl — materiały rocznicowe o akcji w Magdalence (5–6.03.2003).
- policja.pl — „Sztandar dla BOA” (16.07.2024, Muzeum Katyńskie).
- Ustawa z 9 listopada 2018 r. o zmianie ustawy o Policji — art. 5c, w mocy od 5 kwietnia 2019 r.
