10 listopada 1967 roku szef Inspektoratu Szkolenia Wojska Polskiego podpisał rozkaz nr 00411/MON. Powstała na jego mocy „62. kompania rozpoznania specjalnego”, która przez blisko 27 lat stacjonowała w Bolesławcu. W listopadzie 2026 roku mija 59 lat od tego rozkazu. 62. Kompania Specjalna „Commando” była pododdziałem Wojska Polskiego przygotowanym do rozpoznania i dywersji na tyłach przeciwnika. Jednym z jej głównych zadań na wypadek wojny było odnalezienie i unieszkodliwienie wyrzutni rakiet operacyjno-taktycznych, stąd określenie „antyrakietowcy”. Ćwiczyła to zadanie na brygadzie rakietowej, która stała w tym samym garnizonie. Dziś jej tradycję niesie Jednostka Wojskowa Komandosów z Lublińca.
Rozkaz 00411/MON i ludzie z Dziwnowa
W latach 60. Sztab Generalny uznał, że każda z trzech armii polowych Frontu Polskiego potrzebuje własnego pododdziału rozpoznania specjalnego. Takie kompanie miały działać od 50 do 300 kilometrów za linią frontu, czyli głębiej niż zwiad dywizji, ale płycej niż 1. batalion szturmowy z Dziwnowa. Właśnie z Dziwnowa przyszedł trzon nowych kompanii. Pod koniec 1967 roku do Bolesławca przyjechała grupa żołnierzy zawodowych i zasadniczej służby z dziwnowskiej 4. kompanii specjalnej, a wkrótce dołączył pobór.
W czasie pokoju kompania podlegała dowództwu Śląskiego Okręgu Wojskowego i liczyła nieco ponad stu żołnierzy. Po mobilizacji miała się rozwinąć do 252 ludzi w 12 grupach rozpoznawczych i 3 grupach płetwonurków, a w praktyce do batalionu specjalnego 2. Armii. Posługiwała się numerem JW 4355 A, a od 1969 roku, gdy zmieniła nazwę na 62. kompanię specjalną, numerem JW 2457.
Antyrakietowcy: przeciwnik w tym samym garnizonie
W Bolesławcu stacjonowała też 18. Brygada Rakiet Operacyjno-Taktycznych, występująca pod jawną nazwą 18. Brygady Artylerii. W latach 60. miała na uzbrojeniu wyrzutnie rakiet R-11M, a w latach 70. przezbroiła się w zestawy 9K72 „Elbrus” z rakietą R-17, znaną w kodzie NATO jako Scud-B. Obie rakiety mogły przenosić głowice jądrowe.
Dla kompanii specjalnej sąsiednia brygada była gotowym przeciwnikiem ćwiczebnym. Wykrywanie i niszczenie takiej broni na tyłach przeciwnika, czyli wyrzutni rakiet zdolnych przenosić głowice jądrowe, było jednym z głównych zadań polskich kompanii specjalnych. Grupy z Bolesławca ćwiczyły to zadanie na wyrzutniach z własnego garnizonu.
Weterani kompanii wspominali w rozmowach z Jarosławem Rybakiem, że kierunkiem działania była Republika Federalna Niemiec, dlatego w programie szkolenia znalazł się język niemiecki. Grupy miały działać bez mundurów i bez żadnych oznak przynależności do armii. „Na wojnie bylibyśmy wyjęci spod prawa” – mówił Rybakowi płk Stefan Słowikowski, który służył w kompanii w latach 1968–1972.
Z tych samych relacji wynika drugie, równie tajne zadanie: rozpoznanie amerykańskich min jądrowych na terenie RFN. Według weteranów kompania ćwiczyła je do końca swojego istnienia.
Czechosłowacja 1968: służba przy sztabie
Nie minął rok od rozkazu, a kompania dostała pierwsze prawdziwe zadanie. Latem 1968 roku dołączyła do zgrupowania 2. Armii, które w sierpniu weszło do Czechosłowacji w ramach operacji „Dunaj”. Według Sławomira Sadowskiego, badacza historii jednostek specjalnych LWP, młody pododdział nie był jeszcze zdolny do działań specjalnych, więc do działań na tyłach armia sięgnęła po batalion z Dziwnowa. Żołnierze z Bolesławca ochraniali sztab 2. Armii. Kompania wróciła jesienią 1968 roku bez walki.
Siedmiu dowódców
Pierwszym dowódcą był ppor. Stanisław Trela. Po nim kompanią dowodzili Stefan Markowicz, Bronisław Gronowski, Andrzej Żdan, Edward Mroczek i Kazimierz Dziadek. Ostatnim dowódcą był Ryszard Marciniec. Najdłużej, od 1972 do 1983 roku, dowodził Andrzej Żdan. Wcześniej był dowódcą grupy w 1. batalionie szturmowym w Dziwnowie.
Z kompanii wyszli ludzie, którzy potem budowali wojska specjalne III RP. Gdy na początku lat 90. powstawał GROM, jego twórca płk Sławomir Petelicki szukał ludzi także w Bolesławcu. W relacji dla Jarosława Rybaka wspominał, że kandydatów wskazywał mu dowódca kompanii kpt. Kazimierz Dziadek. Do nowej jednostki przeszło kilku żołnierzy z Bolesławca, wśród nich płetwonurek Mieczysław Kopacz. W Zespole Grup Kadrowych 62. Kompanii, złożonym wyłącznie z żołnierzy zawodowych, zaczynał też służbę Sławomir Drumowicz, późniejszy generał, dowódca JW AGAT i Komponentu Wojsk Specjalnych.
W 1988 roku chorąży Edward Ziobro, żołnierz 62. Kompanii i weteran misji ONZ, pojechał do Oslo. Był w delegacji „błękitnych hełmów”, która 10 grudnia odebrała Pokojową Nagrodę Nobla przyznaną siłom pokojowym ONZ.
„Commando” i likwidacja
Decyzją ministra obrony narodowej z 14 września 1993 roku kompania przejęła dziedzictwo 1. Samodzielnej Kompanii „Commando”, polskiej kompanii komandosów z czasów II wojny światowej, i otrzymała nazwę wyróżniającą „Commando”.
Kompania nosiła tę nazwę niespełna rok. Jesienią 1993 roku zarządzenie szefa Sztabu Generalnego przesądziło o rozwiązaniu kompanii specjalnych okręgów wojskowych, a na bazie 1. batalionu szturmowego zaczęto formować 1. Pułk Specjalny w Lublińcu. Rozformowanie 62. Kompanii zaplanowano na 31 sierpnia 1994 roku. Ostatni wpis w kronice JW 2457 nosi datę 5 września 1994 roku i podpis mjr. Marcińca. Do Lublińca przeszła tylko część kadry, a pozostali trafili do innych jednostek albo do cywila.
62. Kompania Specjalna w tradycji JWK
Pamięć o kompanii nie zginęła razem z etatem. W listopadzie 1995 roku decyzja ministra obrony narodowej, która nadała 1. Pułkowi Specjalnemu nazwę „Komandosów”, zobowiązała go do kultywowania tradycji kilku jednostek, wśród nich 62. Kompanii Specjalnej „Commando” z lat 1967–1994. Decyzja nr 50/MON z 12 lutego 2014 roku potwierdziła, że te tradycje dziedziczy Jednostka Wojskowa Komandosów. Kompania z Bolesławca figuruje w niej obok 1. Samodzielnej Kompanii „Commando”, batalionów „Parasol”, „Zośka” i „Miotła” oraz 1. batalionu szturmowego z Dziwnowa. Szerzej o tym rodowodzie piszemy w tekście o święcie Jednostki Wojskowej Komandosów.
W Lublińcu tradycję 62. Kompanii i wojennej 1. Samodzielnej Kompanii „Commando” niesie Zespół Bojowy B. Ma on własną salę tradycji, otwartą 13 grudnia 2020 roku. Opisaliśmy ją we wpisie o Sali Tradycji Zespołu Bojowego B JWK. Z tej samej linii wywodzi się symbolika komandosów z Lublińca, opisana w tekście o historii ciemnozielonego beretu. Byli żołnierze z Bolesławca mają własne stowarzyszenie i sztandar, a co roku we wrześniu zjeżdżają do dawnego garnizonu.
Tradycja z Bolesławca żyje w Lublińcu
Dziedzictwo 62. Kompanii Specjalnej niesie dziś Zespół Bojowy B Jednostki Wojskowej Komandosów. JWK — Cisi i skuteczni. Przewodnik kandydata opisuje dzisiejszą jednostkę: jej zadania, strukturę i drogę do Lublińca krok po kroku.
Kup teraz = prosto do kasy, dostęp od razu po opłaceniu. 30 dni na zwrot.
Powiązane wpisy
Najczęstsze pytania
Kiedy powstała 62. Kompania Specjalna?
Na mocy rozkazu szefa Inspektoratu Szkolenia WP nr 00411/MON z 10 listopada 1967 roku, pod nazwą „62. kompania rozpoznania specjalnego”. Trzon przyszedł z 1. batalionu szturmowego w Dziwnowie.
Dlaczego żołnierzy 62. Kompanii nazywa się „antyrakietowcami”?
Na wypadek wojny kompania miała wykrywać i niszczyć wyrzutnie rakiet operacyjno-taktycznych przeciwnika. Ćwiczyła to na 18. Brygadzie Rakiet Operacyjno-Taktycznych, która stacjonowała w tym samym garnizonie, w Bolesławcu.
Kiedy rozwiązano 62. Kompanię Specjalną „Commando”?
Zarządzenie szefa Sztabu Generalnego z jesieni 1993 roku wyznaczyło rozformowanie na 31 sierpnia 1994 roku. Ostatni wpis w kronice jednostki pochodzi z 5 września 1994 roku.
Kto dziś kultywuje tradycje 62. Kompanii?
Jednostka Wojskowa Komandosów w Lublińcu, na mocy decyzji nr 50/MON z 2014 roku. Wewnątrz jednostki tradycję kompanii z Bolesławca niesie Zespół Bojowy B.
Źródła
- Jarosław Rybak, Commando.pl. Nieznana historia 62. kompanii specjalnej Wojska Polskiego, Jeden Świat, Warszawa 2007, ISBN 978-83-89632-36-4. Książka opiera się na relacjach weteranów, Kronice JW 4355 A – JW 2457 i dokumentach z archiwum wojskowego.
- Sławomir Sadowski, Powstanie, zasady działania i szkolenia jednostek specjalnych w Ludowym Wojsku Polskim, „Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka” 2016, nr 3.
- Decyzja nr 50/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 lutego 2014 r. w sprawie dziedziczenia tradycji przez Jednostkę Wojskową Komandosów, Dz. Urz. MON 2014, poz. 70.
- Archiwalna strona 1. Pułku Specjalnego Komandosów (psk.mil.pl, kopie w Internet Archive) – historia i tradycje pułku.
- Strona Jednostki Wojskowej Komandosów, jwk.wp.mil.pl – historia jednostki.
- „Polska Zbrojna”: Piotr Bernabiuk, „Służę u Żdana” (2014); artykuł o st. chor. sztab. Edwardzie Ziobrze, polska-zbrojna.pl (2023).
- Stowarzyszenie Byłych Żołnierzy 62. Kompanii Specjalnej „Commando”, historia JW 2457.
- Zdjęcia: obchody rocznicy 62. Kompanii Specjalnej w Bolesławcu, 5.09.2026 – U.S. Army photo by Staff Sgt. Hunter Tate (domena publiczna, Wikimedia Commons); wyrzutnia 2P19 na defiladzie w Warszawie, 1966 – Narodowe Archiwum Cyfrowe (domena publiczna, Wikimedia Commons); Sala Tradycji Zespołu Bojowego B – Jednostka Wojskowa Komandosów.
.jpg){kind=link}
