Dziesięć kilometrów przez asfalt, szuter, leśne ścieżki i piach. W pełnym mundurze polowym albo ćwiczebnym, w butach wojskowych lub taktycznych sięgających powyżej kostki. W sobotę 10 października w Lublińcu-Kokotku odbyła się trzydziesta edycja Biegu Przełajowego o „Nóż Komandosa” — i zarazem Mistrzostwa Polski Służb Mundurowych w Crossie.
Bieg nosi imię generała broni Włodzimierza Potasińskiego, dowódcy Wojsk Specjalnych, który zginął w katastrofie smoleńskiej. Tegoroczną edycję poprzedziło odsłonięcie jego popiersia.
Co to za bieg
Organizuje go Wojskowy Klub Biegacza „META” Lubliniec we współpracy z Jednostką Wojskową Komandosów. Start, meta i biuro zawodów stoją na terenie Ośrodka Szkoleniowo-Wypoczynkowego Hufca ZHP w Kokotku.
Różnica między tym biegiem a zwykłym crossem jest prosta i brutalna: nie wolno przebrać się w sprzęt startowy. Dystans pokonuje się w mundurze i w wojskowych butach. Regulamin przewidywał w tym roku maksymalnie 990 zawodników. Startują żołnierze, policjanci, strażacy, funkcjonariusze Straży Granicznej i Służby Więziennej; cywile mają osobną klasyfikację.
Pierwsza edycja odbyła się w 1997 roku. Pierwszy bieg, 18 października 1997 roku, miał 13 333 metry. Przez lata biegano około 13 kilometrów — dystans skrócono do dziesięciu w 2011. Wyjątkiem był rok 2022, kiedy trasa liczyła 15 kilometrów.
W pierwszej edycji rywalizowało 47 mężczyzn i pięć kobiet. W 2024 roku metę przekroczyło 756 mężczyzn i 138 kobiet.
Edycje, które odbyły się na misji
Część historii tego biegu nie wydarzyła się w Lublińcu. Bieg o Nóż Komandosa organizowano również na misjach — żołnierze przenosili go tam, gdzie akurat stacjonowali. Po raz pierwszy w 2003 roku, w Iraku.
Jedenastą edycję, w październiku 2007 roku, rozegrano w trzech krajach naraz: w Lublińcu, w Iraku i w Afganistanie.
- Sharana i Wazi Khwa, Afganistan — 5 i 6 października 2007. Dwa biegi na 13 kilometrów, pierwszego dnia w umundurowaniu. W Sharanie drugiego dnia sklasyfikowano 29 osób, w tym dwie kobiety — Polkę i Amerykankę. W Lublińcu kobiety biegły wtedy 6 kilometrów.
- Diwanija, Irak — 6 października 2007. 11,5 kilometra, 21 zawodników, między innymi z Polski, Stanów Zjednoczonych i Litwy.
- Baza Ghazni, Afganistan — 10 października 2010. 13 kilometrów w pełnym umundurowaniu polowym, na wysokości ponad dwóch tysięcy metrów nad poziomem morza. Wystartowało niemal 50 zawodników, w tym żołnierze amerykańscy.
W 2016 roku bieg rozegrano w ukraińskim Kropywnyckim, przy okazji szkolenia, które komandosi z Lublińca prowadzili dla żołnierzy ukraińskich wojsk specjalnych. Na dziesięciokilometrowej trasie wystartowało 35 zawodników: 31 Ukraińców i czterech Polaków.
Zestawienie organizatora wymienia też edycje w Kongu (2006), Kirgistanie (2009), Francji (2010) i Kosowie (2017), a w ostatnich latach w Rumunii i we Włoszech.
Nie tylko dziesięć kilometrów
„Nóż Komandosa” to najbardziej znana, ale nie jedyna impreza lublinieckiego klubu. Pełny zestaw nazywa się Szlemem Komandosa i składa się z ćwierćmaratonu, półmaratonu, maratonu i Setki, czyli stu kilometrów.
Na Maratonie Komandosa do munduru i butów dochodzi plecak. Regulamin wymaga pełnego umundurowania, wojskowych butów sięgających powyżej kostki i plecaka ważącego co najmniej dziesięć kilogramów na całej trasie. Limit czasu to siedem i pół godziny.
Te formaty również jeździły za żołnierzami. Ósmy Maraton Komandosa, 26 listopada 2011 roku, miał też wersję afgańską, w Ghazni. W Lublińcu sklasyfikowano 266 zawodników; w Afganistanie maraton ukończyło trzynastu żołnierzy, a półmaraton osiemnastu. Ćwierćmaraton biegano w polskim kontyngencie w Afganistanie 10 lutego 2018 roku — na starcie stanęło 27 zawodników — i ponownie rok później, w bazie Bagram, z udziałem trzydziestu Polaków i żołnierzy amerykańskich.
Patron
Gen. broni Włodzimierz Potasiński dowodził Wojskami Specjalnymi i zginął 10 kwietnia 2010 roku pod Smoleńskiem. Jego nazwisko wraca w niemal każdej opowieści o tym, jak budowano polskie Wojska Specjalne.
W tym roku, o godzinie 10.00, przed Kościołem Garnizonowym Jednostki Wojskowej Komandosów odsłonięto jego popiersie. Dopiero dwie godziny później rywalizacja przeniosła się do Kokotka. Jubileusz zaczął się więc nie od strzału startera, tylko od stanięcia przed patronem.
Wydarzenie objął honorowym patronatem Biskup Polowy Wojska Polskiego ks. bp Wiesław Lechowicz, a gościem honorowym był Bartosz Grodecki, szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego, który mówił o wieloletniej współpracy BBN z lublinieckim klubem.
Kto tu wygrywa
W 2024 roku drugie miejsce wśród mężczyzn zajął starszy szeregowy specjalista Łukasz Parszczyński z 15. Brygady Zmechanizowanej — olimpijczyk z Londynu 2012. Wygrał wtedy debiutujący w Lublińcu szeregowy Andrzej Starżyński z 4. pułku saperów, który do Wojska Polskiego trafił niedługo wcześniej, po otrzymaniu polskiego obywatelstwa.
Zwycięzcy dostają główną nagrodę klubu: nóż szturmowy w stylizowanej oprawie. W 2024 roku wręczał go pułkownik Marcin Suszko, dowódca Jednostki Wojskowej Komandosów.
Drugie miejsce Parszczyński wywalczył wtedy na ostatnim odcinku: o jedną sekundę przed bosmanmatem Adamem Strukiem i o trzy przed starszym matem Patrykiem Stypułkowskim — obaj z Regionalnego Centrum Informatyki w Gdyni. Stypułkowski to zwycięzca biegu z 2021 i 2023 roku.
Po stronie kobiecej długo nie było zmiennych. Sierżant sztabowy Monika Stachowska z Policji wygrywała trzy lata z rzędu — w 2024 roku drugi raz pod rząd, a w 2025 pokonała trasę w czasie 37:52. W tym samym roku najszybszy wśród mężczyzn był Starżyński z wynikiem 32:44, czyli o blisko cztery minuty lepszym niż ten, którym wygrał tegoroczną edycję.
Starszy kapral Karolina Pilarska z lublinieckiej „Mety” i z JWK — czterokrotna zwyciężczyni biegu — przeszła operacje obu ścięgien Achillesa. Po długiej rekonwalescencji wróciła na trasę i w 2024 roku była druga. W tym roku znów stanęła na drugim stopniu podium.
Trzydziesta edycja — wyniki
Kobiety: wygrała Julia Duda z reprezentacji polskiej Policji — 44:54. Trzydzieści dwie sekundy za nią finiszowała Karolina Pilarska (WKB Meta Lubliniec) — 45:26. Trzecia była Dominika Bełka (Policja) z czasem 46:24.
Mężczyźni: Andrzej Starżyński wygrał po raz trzeci z rzędu — 36:28. Drugi był Rafał Smoliński z Komendy Wojewódzkiej PSP w Warszawie (37:47), trzeci Damian Skupiński z reprezentacji Policji (38:29).
W klasyfikacjach drużynowych wygrała Policja — u kobiet zespół Duda–Bełka–Gwizdalska z łącznym czasem 2:20:01, a wśród mężczyzn policjanci zajęli wszystkie trzy stopnie podium. Pierwszy zespół, w składzie Skupiński, Kacprowicz i Stachowski, uzyskał 1:59:06. Czwarta drużyna — strażacy z Warszawy — przegrała z trzecim zespołem Policji o dwanaście sekund.
Powiązane wpisy
Najczęstsze pytania
Czy w Biegu o Nóż Komandosa może wystartować cywil?
Tak. Osoby cywilne mają odrębną klasyfikację. Mistrzostwa Polski Służb Mundurowych w Crossie rozgrywane są w ramach tych samych zawodów, ale w klasyfikacji mundurowej.
W czym się biegnie?
W pełnym umundurowaniu polowym lub ćwiczebnym oraz w butach wojskowych albo taktycznych sięgających powyżej kostki. Tym bieg różni się od zwykłego crossu.
Skąd nazwa i czym jest nagroda?
Główną nagrodą zawodów jest nóż szturmowy w stylizowanej oprawie. Stąd „Nóż Komandosa” w nazwie.
Ile lat ma ten bieg?
Tegoroczna edycja była trzydziesta, a pierwszą rozegrano w 1997 roku. Od pierwszego biegu minęło zatem dwadzieścia dziewięć lat — liczba edycji i liczba lat to w tym przypadku dwie różne rzeczy.
Źródła
Piotr Ciastek, „W mundurach pokonali 10 kilometrów. Jubileuszowy Bieg «O Nóż Komandosa» w Lublińcu zdominowali policjanci”, dziennikzachodni.pl, 11 października 2026 — wyniki trzydziestej edycji, regulamin i rok pierwszej edycji. Piotr Biernacki, „Trzydzieści lat biegu o Nóż Komandosa”, lubliniecka.pl, 8 października 2026 — program jubileuszu i odsłonięcie popiersia. „Tłumy biegły po nóż komandosa”, polska-zbrojna.pl — relacja z edycji z 2024 roku: frekwencja, nagroda, Parszczyński i Pilarska. Michał Zieliński, „Polscy komandosi na Ukrainie”, polska-zbrojna.pl — bieg w Kropywnyckim w 2016 roku.
Archiwum organizatora, Wojskowego Klubu Biegacza „META”: zestawienie wszystkich edycji biegu (dystanse, zwycięzcy, edycje zagraniczne) i regulamin trzydziestej edycji; wyniki jedenastej edycji w Afganistanie i w Iraku; wyniki VIII Maratonu Komandosa i regulamin maratonu. Ćwierćmaratony w Afganistanie — komunikaty Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych z 12 lutego 2018 i z 25 lutego 2019 roku (kopie archiwalne). Bieg w Ghazni w 2010 roku — komunikat tego samego dowództwa z 11 października 2010 roku.
Zdjęcie: ZmierzymyCzas.pl.
